Cantürk Alagözdən tarixi baxış

Cantürk Alagöz iş dünyası, siyasət, texnologiya və regional strategiyanın kəsişmə nöqtəsində dayanan simalardandır. Sahibkar, İğdır millət vəkili, sənaye təfəkkürünü, idarəçilik intizamını və dövlət qərarlarının formalaşmasında iştirak təcrübəsini öz bioqrafiyasında bir araya gətirən bu şəxs adi siyasətçi obrazını çoxdan aşmış fiqurlardandır. Onun həyat yolunda əczaçılıq sənayesi, investisiyalar, idman, parlament fəaliyyəti, eləcə də Türkiyə və bütövlükdə Cənubi Qafqaz üçün strateji əhəmiyyət daşıyan sərhəd bölgəsinin gələcəyinə dair xüsusi maraq bir-birinə qovuşur. 

Güc və məsuliyyət, bizneslə dövlət arasındakı sərhədlər, İğdırın inkişaf perspektivləri və Azərbaycanın yeni regional memarlıqda oynadığı strateji rol barədə Türkiyədə iqtidar Ədalət və İnkişaf Partiyasının üzvü və təmsilçisi, Türkiyə Böyük Millət Məclisinin İğdırdan seçilmiş millət vəkili, hörmətli Cantürk Alagözün fikrini öyrəndik.

– Cantürk bəy, həyatınızda hansı daha güclü təsir göstərib: biznes məntiqi, elmin intizamı, yoxsa dövlət təfəkkürü?
– Mən bu üç amili bir-birinə zidd görmürəm. Aldığım təhsil mənə sistemli düşünməyi öyrətdi. İş həyatı qərar verməyi və nəticənin məsuliyyətini daşımağı, siyasət isə insanı, cəmiyyəti və dövləti bir-birindən ayrı hissələr kimi deyil, canlı vəhdətdə görməyi öyrətdi. Mühəndis olanda dəqiqliyə və doğruluğa hörmət etməyi öyrənirsiniz. Sahibkar olanda zamanın və resursların dəyərini anlayırsınız. Parlamentdə xalqı təmsil etdikdə isə artıq səmərəlilik meyarları ilə düşünmək hüququnuz qalmır; ədaləti, davamlılığı və gələcəyi də hesaba qatmağa məcbur olursunuz. Buna görə də mən hər zaman rasional yanaşma ilə məsuliyyəti birləşdirməyə çalışmışam.

– İğdır millət vəkili olaraq siyasi missiyanızı necə müəyyənləşdirirsiniz?
– Mənim üçün millət vəkilliyi hər şeydən əvvəl İğdırın səsini dövlətin böyük memarlığı içində eşitdirmək məsuliyyətidir. Mən özünəməxsus coğrafiyası, özəl tarixi və böyük potensialı olan bir bölgəni təmsil edirəm. Buna görə də əsas vəzifəm İğdırın imkan və fürsətlərinin Türkiyənin inkişaf strategiyasının ayrılmaz hissəsinə çevrilməsinə nail olmaqdır. Parlament regional gündəmlərin dövlət qərarlarına çevrildiyi məkandır. Əgər mən siyasətə idarəçilik təcrübəsini, real sektor bilgisi­ni, istehsal təfəkkürünü və regional məsuliyyət hissini daşıya bilmişəmsə, deməli, ora əbəs yerə gəlməmişəm.

– İş həyatınızdakı bu qədər fərqli sahəni bir arada saxlayan əsas ortaq xətt nədir?
– İlk baxışdan bunlar bir-birindən çox uzaq sahələr kimi görünə bilər. Halbuki onları birləşdirən əsas cəhət peşəkarlıq, intizam, texnoloji mədəniyyət və uzunmüddətli düşüncə tələb edən sahələrdəki fəaliyyətdir. Əczaçılıq, laboratoriya texnologiyaları, kimya, enerji, aviasiya – bunların heç biri təsadüflərlə idarə olunan sahələr deyil. Bu sahələrdə yalnız sistem qura bilənlər ayaqda qala bilir. Mənim üçün biznes dünyası heç vaxt sadəcə lövhə sayını artırmaq anlamına gəlməyib. O, həmişə bilik, texnologiya, təşkilatçılıq və insan resursları üzərində bir-birini gücləndirən dayanıqlı bir quruluş formalaşdırmaq cəhdi olub.

– Bu gün Sinovak və Keymen prosesindəki rolunuzu necə dəyərləndirirsiniz?
– Bunu son dərəcə açıq deyə bilərəm: qlobal qeyri-müəyyənliyin və son dərəcə ağır səhiyyə böhranının yaşandığı bir dövrdə, xəta payının minimum olduğu sistem içində çalışdıq. Bu məsələ ətrafında çoxlu siyasi səs-küy, spekulyasiya və emosional şərhlər yaradıldı. Amma Türkiyənin səlahiyyətli dövlət qurumları tərəfindən qeydə alınmış rəsmi bir həqiqət var: Keymen Sinovakın Türkiyədəki nümayəndəsi və müstəsna distribütoru kimi dəyərləndirilib, logistika və müqavilə prosesləri də qurumlararası səviyyədə aparılıb. Belə dövrlərdə əsas olan budur: ölkə vaksinə vaxtında, lazım olan həcmdə və maksimum təşkilatlanma ilə çata bilsin. Kənardan danışanla məsuliyyəti üzərinə götürənin kim olduğu da məhz belə anlarda bəlli olur.

– Sizcə həmin dövrdə ən çox təhrif olunan məqam nə idi?
– Ən çox təhrif edilən məsələ prosesin gerçək mahiyyəti oldu. İctimaiyyətə elə təqdim etmək istədilər ki, guya ortada şəffaf olmayan, təsadüfi qurulmuş bir vasitəçilik mexanizmi var. Halbuki Səhiyyə Nazirliyinin rəsmi açıqlamaları dövlətin istehsalçı şirkətlərlə birbaşa danışıqlar apardığını, Keymenin isə Sinovakın Türkiyə nümayəndəsi olaraq logistik prosesi izlədiyini açıq şəkildə ortaya qoyurdu. Cəmiyyətdə narahatlıq artdıqca, həssas hər bir məsələ siyasi manipulyasiya üçün münbit zəminə çevrilir. Amma böhran anlarında verilən qərarları sənədlərə və sistemin zərbəyə davamlılıq qabiliyyətinə baxaraq qiymətləndirmək lazımdır.

– Bizneslə hakimiyyət arasındakı qırmızı xətt sizcə haradan keçir?
– O xətt xüsusi marağın ictimai faydanın yerini tutmağa başladığı yerdən keçir. Mən həmişə buna inanmışam: biznes dünyasından gəlib siyasətə daxil olan adam ikiqat həssas olmalıdır. Çünki ondan gözlənilən standart daha yüksəkdir. Bu da tamamilə təbiidir. Cəmiyyətin etimadı tələb olunmur, yalnız şəffaflıq, məsuliyyət və intizamla qazanılır. Buna görə də düşünürəm ki, sahibkarlıq keçmişi olan siyasətçi daha sərt hesabatlılıq rejimi içində yaşamalıdır. Bu, həm şəxsi nüfuzu, həm də institutlara hörməti qorumağın yeganə yoludur.

– İğdırı on ildən sonra necə görmək istəyirsiniz?
– İstəyirəm ki, İğdır artıq bir imkan mərkəzi kimi tanınsın. Onun strateji mövqeyi, güclü yerli kimliyi, insan potensialı və öz inkişaf ritmini qurmaq haqqı var. Lakin bunun üçün infrastruktur, investisiya, istehsal düşüncəsi, təhsil bazası, idman, gənclər siyasəti və institusional sabitlik üzərində qurulan ardıcıl inkişaf modelinə ehtiyac var. Bir bölgə haqqında gözəl sözlər demək onu güclü etmir. Onu güclü edən orada həyatın və əməyin dayanıqlı ekosistemə çevrilməsidir. Mənim məqsədim də məhz budur.

– İdmana niyə bu qədər sistemli sərmayə yatırırsınız?
– Çünki idman yarış meydanından daha çox, mühit və iqlim yaradan bir vasitədir. İdman vasitəsilə intizam, özünəinam, birgə hərəkət etmə bacarığı, regional mənsubiyyət hissi və sosial dinamika inkişaf etdirilə bilər. Bir klub böyüdükcə onunla birlikdə şəhərin, gənclərin, ailələrin və azarkeşlərin qürur duyğusu da böyüyür. Mən idman layihələrinə həmişə daha geniş ictimai memarlığın tərkib hissəsi kimi baxmışam. Bir bölgə güclü idman mədəniyyəti qazandıqda, eyni zamanda yeni bir özünəhörmət enerjisi də qazanır. Bəzən bu, ən təsirli rəsmi çıxışdan da qiymətlidir.

– Sizin üçün iş dünyasının həqiqi sosial məsuliyyəti nədir?
– Sosial məsuliyyət iş dünyasının fəaliyyət göstərdiyi cəmiyyətin mənfəətin arxa fonu olmadığını dərk etdiyi andır. Əslində o cəmiyyət sizin varlığınızın əsasını təşkil edir. Böhran dövrlərində bu daha aydın görünür. Ölkə ağır sınaqlardan keçərkən biznes dünyası kənarda dayanıb yalnız öz balans hesabatı ilə maraqlanırmış kimi davrana bilməz. Güclü biznes – cəmiyyətin taleyini paylaşa bilən biznesdir. Sözlə yox, əməli ilə.

– Haqqınızda hansı müzakirənin şayiə səviyyəsindən çıxaraq faktlar müstəvisinə keçməsini istərdiniz?
– Mən istəyərdim ki, mənimlə və gördüyüm işlə bağlı hər bir müzakirə yenidən sənədlərə, nəticələrə və məsuliyyətə qayıtsın. Bu gün hər hansı ictimai fiqur haqqında iki karikatura yaratmaq çox asandır: ya qüsursuz qəhrəman, ya da istifadəyə yararlı mənfi obraz. Halbuki real həyat bunların heç birinə bənzəmir. Mən əmək, texnologiya, idarəçilik və rəqabət dünyasından gəlmişəm. Zaman təzyiqi və ağır şərtlər altında qəbul edilən qərarların nə qədər çətin olduğunu da yaxşı bilirəm. Buna görə mənim üçün əsas ölçü konkretlikdir: nə edildi, hansı nəticə doğurdu, hansı zəmin üzərində həyata keçirildi və hansı məsuliyyət daşındı. Mən yalnız belə müzakirəni ciddi sayıram.

– Parlament təcrübəsi dövlətə baxışınızı necə dəyişdi?
– İnsan ölkəyə yalnız biznes dünyasından baxanda, adətən sürət, rəqabət, xərclər və nəticə anlayışlarını görür. Parlamentdə işləməyə başladıqda isə dövlətin daha mürəkkəb bir quruluş olduğunu dərindən anlayır. Çünki dövlət balanslar, maraqlar, məsuliyyətlər, hüquq, xarici təsirlər və ictimai gözləntilər sistemidir. Bu təcrübə insanı daha yetkin edir. Sadə həllərin demək olar ki, mövcud olmadığını anlayırsınız. Elə buna görə də praktik düşüncə ilə dövlət ağlını birləşdirə bilən insanlara daha çox ehtiyac var.

– Türkiyənin yeni sənaye sıçrayışına ehtiyacı varmı?
– Mən bunun zəruri olduğuna inanıram. Həm də son dərəcə konkret mənada. Türkiyə yalnız bazar, logistika mərkəzi və ya montaj bazası olmaqla kifayətlənə bilməz. Mürəkkəb istehsalda, əczaçılıqda, laboratoriya texnologiyalarında, enerjidə, aqrar-sənayedə və həqiqi əlavə dəyərin yaradıldığı sahələrdə mövqeyini daha da möhkəmləndirməlidir. Gələcək bilik istehsal edən, həllər yaradan və texnoloji səriştəni ölkə daxilində saxlayanlara məxsusdur. Bu səbəbdən sənaye və elm gündəminin milli strategiyanın əsas sütunlarından biri olmalı olduğunu düşünürəm.

– Sizin üçün şəxsi olaraq “məsuliyyət” nə deməkdir?
– Məsuliyyət şərtlərin arxasında gizlənməmək deməkdir. Tutduğunuz mövqenin istər biznesdə, istər parlamentdə, istər regional layihədə, istərsə də böhran idarəçiliyində vaxtında hərəkət etmə iradəsi tələb etdiyini bilməkdir. Liderlikdən danışmağı sevən çox adam var, amma onun ağırlığını daşımağa hazır olanlar azdır. Mənim üçün məsuliyyət yetkinliyin özüdür. Qərar vermək, o qərarın yükünü dərk etmək və nəticəsini üzərinə götürməkdir. Bu olmadığı yerdə nə şirkət qurmaq mümkündür, nə insanları təmsil etmək, nə də cəmiyyət qarşısına dürüst şəkildə çıxmaq.

– Siyasətin beynəlxalq ölçüsü sizin düşüncə sisteminizdə hansı yeri tutur?
– Müasir siyasət baxımından iqtisadiyyat, təhlükəsizlik, texnologiya, səhiyyə, logistika və parlament diplomatiyası fasiləsiz beynəlxalq təmas tələb edir. Buna görə də Avropa gündəmi ilə bağlı strukturlarda və parlamentlərarası əlaqələrdə yer almaq mənim üçün formal vəzifə deyil. Bu, Türkiyənin dünya ilə necə danışmalı olduğuna dair anlayışın ayrılmaz hissəsidir, yəni özünə güvənən, praqmatik və öz maraqlarının dili ilə danışan Türkiyə. Beynəlxalq siyasətdə hörmət gücü, səriştəni və ardıcıllığı birlikdə daşıya bilənlərə göstərilir.

– Sahibkar və siyasətçi olaraq özünüzdən sonra nə qoymaq istərdiniz?
– İstəyirəm ki, məndən sonra şirkət adlarından, titullardan və arxiv şəkillərindən daha artıq bir şey qalsın: işləyən sistemlər, güclənmiş insanlar, böyümüş institutlar, daha möhkəm vəziyyətə gəlmiş bir bölgə və çəkilən zəhmətin hədər getmədiyinə dair bir hiss qalsın. Həqiqi miras sizdən sonra da yaşamağa və işləməyə davam edən quruluşdur. Əgər İğdırda, iş dünyasında, cəmiyyətdə və parlament praktikasında bu töhfənin bir hissəsi qala bilsə, deməli, bu yol əbəs yerə gedilməyib.

– Cantürk bəy, İğdır prizmasından baxdıqda Azərbaycan sizin üçün şəxsən nə ifadə edir?

– Azərbaycan mənim üçün tarixi, mədəni və insani yaxınlığın daha dərin ifadəsidir. İğdır kimi bölgələr baxımından Azərbaycanla bağ heç vaxt süni və ya sonradan yaradılmış münasibət olmayıb. Bu bağ burada dilimizdə, ailə yaddaşımızda, mənəvi coğrafiyamızda və türk həmrəyliyinin nə demək olduğuna dair ortaq şüurumuzda yaşayır. Ona görə də Azərbaycan haqqında danışarkən biz klassik diplomatik anlamda xarici tərəfdaşdan yox, Türkiyənin özünəməxsus etibar münasibəti qurduğu, bu etibarı ortaq tarixdən aldığı və müasir siyasətlə möhkəmləndirdiyi bir dövlətdən danışırıq.

Bu gün Türkiyə ilə Azərbaycan arasındakı münasibətlər son dərəcə dərin strateji ölçü qazanıb. Bu ittifaq özünü enerji, logistika, təhlükəsizlik, regional sabitlik və ümumilikdə Cənubi Qafqazın rolunun yenidən müəyyənləşdirilməsi kimi sahələrdə güclü şəkildə göstərir. Türkiyənin rəsmi gündəmində bölgənin gələcəyinin Qars–İğdır–Dilucu xətti, Zəngəzur dəhlizi perspektivi və Azərbaycanın mərkəzi yer tutduğu daha geniş bağlantılar memarlığı ilə birlikdə nəzərdən keçirildiyini görmək kifayətdir. Bu yanaşma Türkiyədə ən yüksək siyasi idarəçilik çevrələrində açıq şəkildə ifadə olunur.

– Bəs Türkiyə-Azərbaycan münasibətlərinin gücü başqa nədə təzahür edir?
– Açıq demək lazımdır ki, bu münasibətlər artıq “bir millət, iki dövlət” şüarının da hüdudlarını aşmış vəziyyətdədir, hərçənd bu ifadə böyük mənasını qoruyub saxlayır. Artıq burada söhbət ortaq güc məkanının inşasından gedir. Türkiyə ilə Azərbaycan koordinasiyalı şəkildə hərəkət etdikdə, bu, bölgənin bütün geosiyasi düzəninə, o cümlədən nəqliyyat xəritəsindən enerji təhlükəsizliyinə, siyasi tarazlıqdan türk dünyasının strateji düşünmə qabiliyyətinə qədər çox geniş sahədə təsir göstərir. XXI əsrdə bunun əhəmiyyəti son dərəcə böyükdür.

Mənim üçün Azərbaycan həm də milli yaddaşın, modernləşmənin və siyasi iradənin necə bir araya gətirilə biləcəyinin nümunəsidir. Azərbaycan çox ağır tarixi sınaqlardan keçdi, lakin buna baxmayaraq, siyasi müstəvidə subyekt olmaq qabiliyyətini qorudu və beynəlxalq sistemdəki yerini daha da gücləndirdi. Türkiyə bunu görür, buna hörmət edir və bunu qardaş coğrafiyanın ortaq uğuru kimi dəyərləndirir. Elə bu səbəbdən iki ölkə arasında bağlantını gücləndirən hər bir layihəni mən ortaq tarixi üfüqün bir hissəsi kimi qəbul edirəm.

Daha açıq desək, bizim bölgədə siyasət uzun illər ya ayrışma üzərindən, ya da problemləri dondurmaq məntiqi ilə qurulmağa çalışılıb. Türkiyə ilə Azərbaycan isə fərqli yanaşma ortaya qoydu: köhnə münaqişələrin əsiri kimi yaşamaq yerinə, nəqliyyat, ticarət, təhlükəsizlik, mədəni yaxınlıq və siyasi etibar üzərində qurulan yeni inkişaf oxu formalaşdırdı. Mən inanıram ki, qarşıdakı illərdə Cənubi Qafqazın taleyini, bölgəni xarici ssenarilərin oyun meydanına çevirmək istəyənlərin gurultulu bəyanatlarından daha çox, məhz bu anlayış müəyyən edəcək.

Bu baxımdan Azərbaycan mənim üçün zamanın və tarixin təsdiqlədiyi qardaşlıqdır; praktikanın təsdiq etdiyi strateji tərəfdaşlıqdır; gözlərimizin önündə formalaşan ortaq gələcəyin adıdır. Bölgə bu yeni reallığı nə qədər tez dərk etsə, uzunmüddətli sülh, hərəkətlilik və quruculuq dövrü üçün bir o qədər böyük fürsət yaranacaqdır.

– Sizcə, Türkiyə ilə Azərbaycan arasındakı münasibətlərin bu gün iki qardaş dövlətin liderləri arasındakı dərin və nadir qarşılıqlı anlaşmaya söykənməsi nə ifadə edir?
– Bu gün Türkiyə-Azərbaycan münasibətlərinin gəldiyi səviyyəni anlamaq üçün hörmətli cənab Prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğan ilə Azərbaycan Prezidenti, Qarabağ Fatehi hörmətli cənab İlham Əliyev arasında formalaşmış yüksək etimad zəmininə xüsusi diqqət yetirmək lazımdır. Bu münasibət adi diplomatik təmaslardan xeyli yuxarıda dayanan, tarixdən süzülüb gələn qardaşlıq yaddaşı, ortaq sivilizasiya təsəvvürü və birgə geosiyasi iradə ilə yoğrulmuş güclü strateji həmrəyliyi ifadə edir. Burada söhbət yalnız iki dövlət başçısının şəxsi uyğunluğundan və ya iki ölkə arasındakı isti münasibətlərdən getmir. Burada əsas olan türk dünyasının gələcəyinə istiqamət verən tarixi bir anlayış birliyinin addım-addım institusionallaşmasıdır.

Hörmətli Rəcəb Tayyib Ərdoğan ilə hörmətli İlham Əliyevin ortaya qoyduğu siyasi iradə bölgədə baş verən hadisələri uzaqdan izləyən yanaşmanı çoxdan geridə qoyub; birbaşa proseslərə təsir edən, istiqamət verən və tarazlıq quran bir gücə çevrilib. Xüsusilə Cənubi Qafqazda yaşanan kritik dönüş nöqtələri zamanı bu qardaşlıq hüququ söz səviyyəsində qalmayıb. Siyasi dəstək, diplomatik qətiyyət, strateji həmrəylik və ortaq gələcək düşüncəsi vasitəsilə real qüvvə sahəsi formalaşdırıb. Qarabağ Zəfərindən sonra meydana çıxan yeni geosiyasi mənzərədə də həmin iradənin izlərini açıq görmək mümkündür. Çünki iki lider arasında qurulan etibar xətti gündəlik hesablarla formalaşmır; o, uzunmüddətli regional baxışın onurğa sütunudur.

Bu çərçivədə Türkiyə-Azərbaycan münasibətləri artıq Avrasiya miqyasında nəticələr doğuran strateji güc mərkəzinə çevrilib. Enerji xətlərindən nəqliyyat dəhlizlərinə, müdafiə əməkdaşlığından diplomatik koordinasiyaya qədər uzanan geniş sahədə hiss olunan bu uyğunluq hər iki ölkənin milli maraqlarını möhkəmləndirməklə yanaşı, türk dünyasının ortaq özünəinamını da yüksəldir. Beləliklə, Ankara ilə Bakı arasında qurulan qardaşlıq xətti regional sabitliyin, siyasi iradənin və çoxşaxəli inkişaf düşüncəsinin daşıyıcı sütunlarından birinə çevrilir.

Hörmətli cənab Ərdoğanın liderliyində Türkiyənin nümayiş etdirdiyi qətiyyətli mövqe ilə hörmətli İlham Əliyevin Azərbaycanı tarixi qələbələr və güclü dövlət iradəsi xətti üzrə irəli aparan siyasəti bir-birini tamamlayan iki böyük siyasi məfkurəni görünən edib. Bu harmoniya sayəsində Türkiyə ilə Azərbaycan regional məsələlərdə strateji aktor, istiqamət verən, təşəbbüs irəli sürən və öz tarixi baxışını müdafiə edən dövlətlər kimi önə çıxıb. Elə buna görə də iki lider arasındakı qardaşlıq və etibar münasibətini yalnız bugünkü siyasi mənzərəni izah edən amil kimi yox, həm də gələcəyin regional memarlığını formalaşdıran əsas dinamikalardan biri kimi qiymətləndirmək lazımdır.

Məncə, bu bağın ən dəyərli tərəfi yüksək siyasətin dili ilə xalqların qəlbi arasında möhkəm körpü qura bilməsidir. Çünki Türkiyə xalqı ilə Azərbaycan xalqı hörmətli cənab Ərdoğan və Qarabağ Fatehi hörmətli İlham Əliyevin ortaya qoyduğu bu yaxınlıqda öz tarixini, öz yaddaşını və öz gələcəyini görür. Belə qardaşlıq mühiti beynəlxalq münasibətlər ədəbiyyatında tez-tez rast gəlinən maraq ortaqlığından qat-qat dərin mənaya malikdir. Elə buna görə də Türkiyə-Azərbaycan münasibətləri çağımızın ən güclü qardaşlıq modellərindən biri kimi diqqət çəkir.

– Cantürk bəy, yeri gəlmişkən, V Antalya Diplomatiya Forumunda Türkiyə Cümhuriyyətinin Prezidenti cənab Rəcəb Tayyib Ərdoğanla Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin sərgilədiyi siyasi və qardaşlıq mənzərəsini necə qiymətləndirirsiniz?

– Məncə, Antalya Diplomatiya Forumunda liderlərin eyni müstəvidə, eyni diplomatik atmosfer içində və son dərəcə təbii etimad münasibəti ilə yanaşı görünməsi güclü mesaj daşıyırdı. Nəhayət, V Antalya Diplomatiya Forumu 17–19 aprel 2026-cı il tarixlərində “Mapping Tomorrow, Managing Uncertainties” mövzusu ilə keçirildi. Cənab İlham Əliyev forumun açılış mərasimində iştirak etdi və Antalyada cənab Rəcəb Tayyib Ərdoğanla ayrıca görüş keçirdi. Təkcə bu fakt özü göstərir ki, Türkiyə-Azərbaycan xətti artıq davamlı xarakter daşıyan strateji koordinasiya müstəvisinə çevrilib.

Mən həmin görüntülərin əsas mənasını burada görürəm: Türkiyə ilə Azərbaycan arasındakı münasibətlər artıq emosional qardaşlıq ritorikası ilə izah edilə biləcək mərhələni çoxdan keçib. Antalyadakı təmaslarda ticarət, enerji və müdafiə sənayesi sahələrində əməkdaşlığın daha da dərinləşdirilməsi iradəsi açıq şəkildə vurğulandı. Həmin görüşdə Türkiyənin Ermənistanla Azərbaycan arasında dayanıqlı sülh yolunda atılan addımları məmnunluqla qarşıladığı və bu prosesi dəstəkləməyə davam edəcəyi də rəsmi səviyyədə ifadə olundu. Bu baxımdan forumdakı səmimi görüntülər əslində daha böyük strateji həqiqətin görünən forması idi: Türkiyə və Azərbaycan bir-birinin təhlükəsizliyini, siyasi dayanıqlığını və regional rolunu gücləndirən iki qardaş dövlətdir.

İctimaiyyətin diqqətini çəkən və forumdan sonra liderlərin eyni avtomobillə ayrılması ilə bağlı görüntülər də bu yaxınlığın xalq səviyyəsində necə oxunduğunu göstərən simvolik bir detal oldu. Lakin həqiqət budur: Türkiyə-Azərbaycan qardaşlığının gücü ortaq tarixi şüurdan, qarşılıqlı etimaddan və real siyasi sahədə əksini tapan strateji uyğunluqdan qidalanır. Bu gün həmin uyğunluq Cənubi Qafqazda sülh axtarışından nəqliyyat dəhlizlərinə, enerji memarlığından türk dünyasının geosiyasi özünəinamına qədər son dərəcə geniş coğrafiyada hiss olunur. Antalyadakı görüntülər məhz buna görə mühüm idi. Düşünürəm ki, qarşıdakı dövrdə bu qardaşlıq daha da institusional xarakter alacaq. Çünki bölgə qeyri-müəyyənliklərin artdığı bir çağdan keçir və belə mərhələlərdə böhranları birlikdə idarə edə bilmək qabiliyyəti də həlledici əhəmiyyət daşıyır. Rəsmi açıqlamalarda da göründüyü kimi, tərəflər regional sarsıntıları və ətraf mühitdəki münaqişələrin təsirlərini birlikdə dəyərləndirirlər. Beləliklə, Türkiyə ilə Azərbaycan ortaq strateji refleks formalaşdıra bilən sabitlik oxuna çevrilməkdədir. Antalya Diplomatiya Forumu bu baxımdan yeni mərhələnin siyasi xülasəsi oldu.

– Təşəkkür edirəm.

Əbülfəz Babazadə
kulturoloq,
Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü

xüsusi olaraq XQ üçün