Ermənistanın Azərbaycana qarşı dövlət səviyyəsində törətdiyi cinayətlərdən biri də 30 ilə yaxın davam edən işğal dövründə torpaqlarımızı minalarla çirkləndirməsidir. Bu, əslində, insanlıq, bəşəriyyət əleyhinə cinayət kimi qiymətləndirilməyə layiq hərəkətdir. Çünki söhbət yaş kateqoriyasından asılı olmayaraq, günahsız, dinc insanların qətlə yetirilməsindən gedir.

Bəşəriyyət bu gün nasist Almaniyasının törətdiyi müharibə cinayətləri­ni lənətləyir. Buraya İkinci Dünya müharibəsinin başladılması, o cümlədən bu çərçivədə “yəhudi məsələsinin birdəfəlik həlli”, Avropa yəhudilərinin üzləşdikləri fəlakətlər (Holokost), SSRİ-nin dinc əhalisinə qarşı müharibə cinayətləri, Hans Günter adlı psevdoalimin irqçilik nəzəriyyəsi, qaz ka­meraları, Osvensim (Auşvits), Buhenvald düşərgələri, insanlar üzərində ağlasığmaz tibbi təcrübələr və sair kimi dəhşətli əməllər daxildir. Nasist­lərin başlatdıqları müharibə onların məğlubiyyəti ilə bitdi. Müharibə başa çatandan az sonra – 1945-ci il noyabrın 20-də Nürnberq şəhərində qurulan Beynəlxalq Hərbi Tribunalda Hitler Almaniyasının 24 yüksək vəzifəli şəxsi dörd maddə ilə ittiham olundular. Bu maddələr dünyaya təcavüz, bəşə­riyyətin sülh və təhlükəsizliyinə qarşı cinayətlər, müharibə cinayətləri və insanlığa qarşı cinayətlər idi. Hərbi tribunal təqsirləndirilən şəxslərin bə­ziləri barəsində ölüm hökmü çıxardı, bəziləri uzun müddətə və ya ömürlük azadlıqdan məhrum edildilər. Beləliklə, gec də olsa, haqq-ədalət öz yerini tapdı.

Torpaqlarımızın ermənilər tərəfin­dən minalarla çirkləndirilməsi ilə bağlı bu məqaləmizdə nasistlərin cinayətlə­rindən söz açmağımız təsadüfi deyil. Məsələ ondadır ki, Ermənistanda son 35 ildən artıq dövrdə mövcud olan re­jimlərin hamısının törətdikləri əməllər Hitler Almaniyasının etdiklərinin eyni­dir.

Ermənistanda 2018-ci ilin mayında bərqərar olan Nikol Paşinyan rejiminin Azərbaycana qarşı təxribatları nəti­cəsində 2020-ci ilin sentyabrın 27-də sübh çağı başlayan Vətən müharibəsi hayların baş nazirinin həmin ilin no­yabrın 9-dan 10-na keçən gecə gizli şəkildə kapitulyasiya aktını imzalama­sı ilə nəticələndi. Ancaq, çox təəssüf ki, azərbaycanlılara qarşı soyqırımla­rı törədən, mülki infrastrukturumuzu məqsədyönlü şəkildə kütləvi miqyas­da dağıdan, mədəni irsimizi məhv və talan edən, saxtalaşdıran, ətraf mü­hitimizə və biomüxtəlifliyə sağalmaz yaralar vuran, mülki əhalimizin, girov və əsir götürülmüş vətəndaşlarımızın başına olmazın oyunlar açan, o cüm­lədən gələcəkdə azərbaycanlıların hə­lak olması üçün ərazilərimizi minalarla çirkləndirən Ermənistanda mövcud ol­muş rejimlərin başçıları hələ də layiq­li cəzalarını almayıblar. O cümlədən mina terroru hələ də həmvətənlərimizi həyatdan məhrum etməyə davam edir, yaxud onların ağır xəsarət almalarına səbəb olur.

***

Ermənistanın mina terroru iyulun 21-də “4-cü Sənaye İnqilabı dövründə Yeni Media” mövzusunda Şuşa Qlo­bal Media Forumunun açılışında çıxış edən Prezident İlham Əliyevin toxun­duğu əsas məsələlərdən biri olub. “Yaxın Şərq” xəbər agentliyinin təmsil­çisi Məcid Şalkinin minaların insanların gündəlik həyatına necə təsir etməsi, həm də inkişaf layihələrinə necə mane olması ilə bağlı sualını cavablandıran dövlət başçımız deyib: “Bəli, siz ən vacib məsələyə toxundunuz. Çünki minalar müharibə bitəndən sonra üç yüzdən artıq insanın həyatına son qo­yub və ya onları ağır şəkildə yaralayıb­dır. Yəni, üç yüzə yaxın minanın part­laması azad olunmuş ərazilərdə baş vermişdir. Bu isə müharibə cinayətidir, minaları basdırmaq müharibə cinayə­tidir. Amma həmin minaların xəritəsini təqdim etməməsi Ermənistanın bizə qarşı olan terrorunun davamıdır. Biz bilirik ki, o xəritələr onlarda var, çünki minalar məhz belə basdırılır. Minaları basdıranların əlində xəritə olur, çünki onlar özləri həmin minaya düşə bilər­lər. Əvvəl onlar ən yüksək səviyyədə Ermənistan baş naziri şəxsən rəsmi bizə deyirdi ki, onlarda belə bir xə­ritələr yoxdur. Nəhayət, boyunlarına aldılar ki, belə bir xəritələr var. Bəs, nəyə görə bizə yalan deyirdilər? Çünki istəyirdilər ki, azərbaycanlılar ölməkdə davam etsinlər, şikəst olsunlar. Onlar daha sonra bizə mina xəritələrini təq­dim etdilər. Amma həmin xəritələrin dəqiqliyi heç 25 faiz deyildi. Yəni, bu­nun heç bir mahiyyəti yox idi. Bu, çox mənasız xəritələr idi”.

Göründüyü kimi, dövlətimizin baş­çısı 49 ölkədən 150 qonağın, o cüm­lədən dünyanın 34 ölkəsinin dövlət in­formasiya agentliyinin, 12 beynəlxalq təşkilat və media qurumunun iştirak etdiyi forumda Ermənistanın törətdi­yi ağır müharibə cinayətlərini diqqətə çatdırıb.

***

Prezident İlham Əliyev qeyd edib ki, biz minalardan azad olmaqla bağ­lı ciddi səylər göstəririk, tədbirlər hə­yata keçiririk. Biz avadanlıq almışıq, xüsusi maşınlar gətirmişik. Bizim yerli şirkətlərdən biri artıq Azərbaycanda onları istehsal etməyə başlayıb. Biz özəl şirkətləri dəvət etmişik və bu is­tiqamətdə bir neçə özəl şirkət yaradı­lıbdır, onlar da bu prosesə qoşulublar. Bizim dövlət minatəmizləmə agentliyi­miz ANAMA Müdafiə Nazirliyinin mü­vafiq bölmələri və Fövqəladə Hallar Nazirliyinin mütəxəssisləri ilə birlikdə gecə-gündüz çalışırlar ki, əraziləri mi­nadan təmizləsinlər. Ancaq bizdə olan hesablamaya görə, ərazilərimizdə bir milyondan artıq mina basdırılıb. Er­mənilərin bizə verdiyi xəritə təqribən 400 min minanı əhatə edir. Yəni, on­lar etiraf etdilər ki, 400 mindən artıq mina basdırıblar. Ancaq biz bilirik və bu, olduqca dəqiq məlumatdır ki, mi­naların sayı 1 milyona yaxındır. Biz beynəlxalq şirkətlərdən bir neçə təklif almışıq ki, onlar bu sahədə işləsin­lər. Təəssüf ki, qiymət çox yüksək idi. Mən təfərrüata varmaq istəmirəm, an­caq bu rəqəm bizdə olan rəqəmlərlə müqayisədə 8-10 dəfə artıq idi. Yəni, bizim yerli şirkətlərimiz və ANAMA mi­natəmizləmə fəaliyyətini beynəlxalq şirkətlərlə müqayisədə 8 və ya 10 dəfə ucuz həyata keçirir.

Prezident minatəmizlə prosesində dronlardan fəal şəkildə istifadə edil­diyini vurğulayıb. Qeyd edib ki, bizim bəzi parlaq zəkaya malik insanların sayəsində artıq belə dronlar var: “Bu, bizə böyük yardım olur. Ancaq biz dərk edirik ki, bu, çox uzun bir prosesdir. Təəssüflər olsun, bilməliyik ki, gələ­cəkdə də qurbanlar olacaqdır, ermə­nilərin bizə qarşı terroru davam edir. Minalardan təmizlənməmiş əraziləri biz təcrid etmişik və azad olunmuş ərazilərə hələ də giriş məhduddur. Bu, bizə imkan verir ki, itkilərin qarşısını alaq. Ancaq keçmiş məcburi köçkünlər kütləvi şəkildə qayıdanda çox ehtiyatlı olmalıdırlar. Mən buradan onlara mü­raciət edirəm ki, icazə olmayan əra­zilərə səfər etməsinlər. Bu, olduqca təhlükəlidir. Bu, ən böyük təhlükələr­dən biridir. Təəssüf ki, bizi qarşıda uzun illər belə bir təhlükə gözləyir”.

Prezident İlham Əliyevin minala­rın sayının 1 milyona yaxın olması ilə bağlı açıqlaması Ermənistanın fa­şist dövləti olduğunu, işğal dövründə torpaqlarımızda insanlığa sığmayan əməllər törətdiyini bir daha göstərir. Belə çıxır ki, 30 ilə yaxın davam edən işğal dövründə onların işi-gücü ancaq mina basdırmaqdan ibarət olub. Bu hərəkət, eyni zamanda, hayların azər­baycanlılara necə dərin nifrət hissi bəslədiklərinin daha bir nümunəsidir.

Heyrət doğuran əsas məsələ isə bu nifrətin səbəbsiz olmasıdır. Yəni, azərbaycanlılar hayların bu nifrətinə səbəb olmaq üçün heç nə etməyiblər. Əksinə, onlarla hər zaman xoş davra­nıblar. Bu xoş davranış qarşılığında hayların etdikləri onların xəyanətkar xislətindən xəbər verir. Ancaq onlar bilməlidirlər ki, müdrik, namuslu və zəhmətkeş Azərbaycan xalqı bu çə­tinliyin də öhdəsindən gələcək, ta­rixən cənnət adlandırılan, məhsuldar, barlı-bərəkətli Qarabağ torpağı yenə əvvəlki günlərinə qayıdacaq. Bu gözəl diyar minalardan tam təmizlənəcək, yenə insanlarla dolub-daşacaq. Xain hayların etdiyi pisliklər isə insanlıq adı­na utanc olmaqla bəşəriyyətin tarixin­də qara ləkə kimi qalacaq.

İlqar VƏLİZADƏ,
siyasi şərhçi

– Prezident İlham Əliyevin Şu­şadan səsləndirdiyi fikirlər, əslində, çox vacib çağırışlardır. Çünki işğal­dan azad olunmuş ərazilərin mina­lardan təmizlənməsi çox aktualdır. Təəssüf ki, bu məsələ öz aktuallı­ğını hələ bir müddət saxlayacaq. Bu, keçmiş məcburi köçkünlərin öz yurd-yuvalarına qayıtması pro­sesini xeyli ləngidir. Bu baxımdan onlar ehtiyatlı olmalıdırlar. Aydın məsələdir ki, işğaldan azad olun­muş ərazilərə yurd-yuva həsrəti ilə yaşayan yaşlı nəslin nümayən­dələri ilə yanaşı, yeni həyat qur­maq, əkin-biçin, quruculuq məqsə­dilə gənclər də qayıdacaqlar. Bu çağırışlar onların ehtiyatlı davran­maları üçündür.

Hazırda həm Qarabağ, həm də Şərqi Zəngəzur iqtisadi rayonla­rında geniş tikinti-quruculuq işləri aparılır. Prezident İlham Əliyevin də qeyd etdiyi kimi, 10 min kvad­ratkilometri əhatə edən ərazidə durmadan gecə-gündüz işlər gedir. Azərbaycan ictimaiyyəti də həm planlar, həm də görülmüş işlər haqqında vaxtaşırı məlumatlandı­rılır. Şəhərlərin baş planları təsdiq olunanda həmin şəhərlərdə yaşa­mış insanların rəyi də nəzərə alı­nıb. Dövlətimizin başçısı şəhərlərin bərpasının təməlqoyma mərasimi­ni keçmiş məcburi köçkünlərlə bir­likdə həyata keçirib. Bu onu göstə­rir ki, dövlət otuz il ərzində mənəvi və fiziki əzablar çəkmiş insanlar ən yaxşı şəraitlə təmin olunmalarını istəyir.

Səxavət HƏMİD, “Xalq qəzeti”