Mayın 14-də qardaş Türkiyədə ümumi seçkilər, eyni vaxtda həm prezident, həm də parlament seçkiləri keçiriləcək. Bu mühüm siyasi kampaniya ilə əlaqədər ölkənin ictimai-siyasi həyatı özünün olduqca gərgin bir dönəmini yaşayır. Bu, taleyüklü seçimlərdir.
Seçkilərin nəticələri ölkənin taleyinə ciddi dəyişikliklər gətirə bilər. Əlbəttə, hər kəs bunun fərqindədir. Bu gün Türkiyə, belə demək mümkünsə, seçki ab-havası ilə nəfəs alıb yaşayır. Hər yerdə – küçə, park və meydanlarda, iş yerlərində, nəqliyyatda hamı bu barədə danışır, mövqeyini ortaya qoyur.
Şübhəsiz, bu günlər ərzində seçkilər prosesi ölkə mediasının da əsas mövzusudur. Belə ki, prezidentliyə namizədlərin seçicilər ilə tez-tez baş tutan görüşləri hər dəfə mətbu nəşrlərdə ciddi müzakirə olunur. Bu zaman ən müxtəlif mülahizələr və proqnozlar səsləndirilir.
Məlum olduğu kimi, Türkiyədə prezidentliyə dörd siyasətçinin namizədliyi qeydə alınıb. Bunlar hazırkı dövlət başçısı, 2002-ci ildən iqtidarda olan Ədalət və İnkişaf Partiyasının (AKP) qurucusu və rəhbəri olan Rəcəb Tayyib Ərdoğan, ana müxalifət hesab olunan Cümhuriyyət Xalq Partiyasının (CHP) başçısı Kamal Kılıçdaroğlu, “Məmləkət” Partiyasının sədri Məhərrəm İncə və ATA ittifaqının namizədi Sinan Oğandır. Əsas mübarizə AKP və CHP liderləri arasında gedir. Digər iki namizədin şansları o qədər yüksək qiymətləndirilmir.
Yeri gəlmişkən, bu il Türkiyədə əvvəlki illərdən fərqli olaraq, müxalifət partiyaları “Altılı masa” adlandırılan “Millət İttifaqı” blokunda birləşiblər. Bu ittifaqın lideri Qərbyönlü siyasətçi sayılan Kamal Kılıçdaroğludur. AKP və təcrübəli siyasətçi Dövlət Baxçalının başçılıq etdiyi Millətçi Hərəkat Partiyası (MHP) bir neçə iqtidaryönlü siyasi təşkilat ilə birlikdə “Cümhur İttifaqı”nda bir araya gəliblər. Həmin seçki blokuna Prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğan rəhbərlik edir.
Budəfəki seçkilər təkcə Türkiyənin deyil, regionun, bütövlükdə türkdilli dövlətlərin taleyi üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Qərb siyasətçiləri və xarici KİV-lər seçkilərə hazırlıq prosesini və onun mümkün nəticələrini ciddi müzakirə edirlər. Təəssüf ki, bir çox əcnəbi mətbu nəşrlərin Türkiyədə seçkilərə təsir etmək niyyətləri aşkar hiss olunur ki, bu, yolverilməzdir.
Bu günlərdə ölkənin müxtəlif şəhərlərində prezidentliyə namizədlərin seçicilərlə görüşləri keçirilir. Son bazar günü “Cümhur İttifaqı”nın lideri R.T.Ərdoğan İstanbulda yüz minlərlə tərəfdarı qarşısında parlaq nitq söyləyib. Bildirib ki, son iyirmi ildə ölkədə bütün istiqamətlərdə uğurlu işlər görülüb, lakin qarşıda bundan da böyük vəzifələr durur. Vurğulayıb ki, Türkiyə gələcəkdə özünün milli maraqlarına uyğun daxili və xarici siyasət həyata keçirmək əzmindədir.
Digər siyasətçi, CHP lideri Kamal Kılıçdaroğlu isə seçicilərlə görüşlərdə əhalinin sosial və maliyyə problemlərindən bəhs edir və başçılıq etdiyi “Millət İttifaqı” blokunun seçkiləri udacağı təqdirdə insanların rifahını yaxşılaşdıracağını vəd edir. O, eyni zamanda, Türkiyənin Avropa İttifaqı, NATO ilə əlaqələrini gücləndirmək niyyətindədir.
“Məmləkət” Partiyasının lideri Məhərrəm İncə və ATA İttifaqından prezidentliyə namizəd Sinan Oğan sağ mühafizəkar mövqeləri ilə seçilirlər. Yeri gəlmişkən, S.Oğan Azərbaycan əsilli siyasətçidir. O, seçicilərlə görüşlərində qeyd edir ki, hazırda Türkiyədə 13 milyon suriyalı, əfqan və digər xarici ölkə vətəndaşları yaşayır. S.Oğanın fikrincə, onları mütləq öz ölkələrinə geri göndərmək lazımdır. Çünki Türkiyədə həyatın bahalılığının bir səbəbi də məhz budur.
S.Oğan dünən bu barədə yerli mətbuata verdiyi növbəti müsabibəsində deyib: “Türkiyə həmin əcnəbilərə indiyə qədər 150 milyard dollar pul xərcləyib. Bu, həm də Türkiyə üçün demoqrafik bir təhdiddir. Biz ölkədəki ədalət sistemini də inkişaf etdirəcəyik. Türkiyənin adil bir ölkə olması üçün çalışacağıq. Həmçinin, xarici siyasətdə türk dünyasına üstünlük verəcəyik”.
Bəli, mayın 14-də Türkiyədə səsvermə hüququ olan 64 milyon vətəndaş bu və digər namizədin lehinə səs verəcək. Yeri gəlmişkən, ölkədən kənarda yaşayan və səsvermə hüququ olan 3,6 milyon vətəndaş üçün səsvermə proseduru aprelin 29-dan başlayıb. Onlardan iki milyona yaxın insanın öz seçimini etdiyi bildirilir.
Səsvermə Avropanın Albaniya, Belarus, Belçika, Bosniya və Herseqovina, Bolqarıstan, Çex Respublikası, Estoniya, Finlandiya, İrlandiya, İtaliya, Kosova, Litva, İspaniya və s. ölkələrdə başa çatıb. Lakin Avstriya, Danimarka, Fransa, Almaniya və Lüksemburqda səsvermə bazar günü axşama qədər davam edib. Böyük Britaniyada isə Türkiyə vətəndaşları üçün London, Mançester, Edinburq və Lester şəhərlərində səsvermə məntəqələri təşkil olunub.
ABŞ-dakı Türkiyə vətəndaşları isə paytaxt Vaşinqton, Nyu-York, Boston, Hyuston, Mayami, Los -Anceles şəhərlərində səs veriblər. Burada səsvermə mayın 7-də başa çatıb. Xarici ölkələrdə yaşayan Türkiyə vətəndaşlarının səsvermədə iştiraklarının nəticələri mayın 14-də ölkədəki seçkilərin nəticələri ilə bərabər elan olunacaq.
Mübariz MƏMMƏDLİ,
filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, politoloq
Sirr deyil ki, Türkiyədə baş verən bütün siyasi proseslər, ölkədə gedən geniş iqtisadi dəyişikliklər, inkişaf qanunauyğunluqları dünyanın nəzər-diqqətindədir. Qardaş ölkədə dövlətin qüdrətinin və xalqın rifah halının yaxşılaşması Azərbaycan üçün də çox mühüm əhəmiyyət kəsb edən faktordur. Strateji partnyorluq və “bir millət, iki dövlət” prinsipindən çıxış edən ölkələrimiz üçün başqa bir status-kvo təsəvvür etmək də olmaz.
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin TEXNOFEST sərgisində bu prinsipi xatırladan zaman iki ölkənin müxtəlif fors-major situasiyalarda, həm də vahid yumruq nümayiş etdirə biləcəyi də çox şeydən xəbər verir. Bölgədə baş verən hər hansı proses bu gün mütləq şəkildə Türkiyədən və Azərbaycandan yan keçmir. Bu baxımdan mayın 14-də Türkiyədə keçiriləcək seçkilər Azərbaycan cəmiyyətinin diqqət mərkəzindədir.
Əminliklə deyə bilərik ki, ictimai-siyasi baxışlarından asılı olmayaraq, ölkəmizin hər bir vətəndaşı qardaş ölkənin çiçəklənməsinə yönəlmiş inkişaf xəttinin davam etdirilməsinə ümidlidir. Təkcə fevral ayında baş verən dağıdıcı zəlzələnin ilkin fəsadlarının aradan qaldırılmasında Azərbaycanın əvvəldən axıradək Türkiyənin yanında olması qardaş ölkədə baş verən istənilən hadisəyə Azərbaycanın biganə qala bilməməsindən xəbər verir.
Bəllidir ki, hər bir vətəndaşımız bu məsələdə qardaş ölkəyə öz dəstəyini əsirgəmədi. Bu mənada Türkiyədəki seçkilərin nəticələri hər iki dövlət üçün həyati əhəmiyyətə malikdir. Dünyada yaranan siyasi böhran fonunda seçkilər həm Türkiyə, həm Azərbaycan, həm də gələcək dünya nizamı üçün çox mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Əslində dəyişən maraqlar dünyasında böyük türk dünyasının səsinin ucalmasında güclənən Türkiyənin rolu böyükdür.
Gələcəkdə yüksək tribunalardan nəinki Türkiyənin və Azərbaycanın, eləcə də digər türk dövlətlərinin sözünü demək üçün ölkələrimizin güclənməsi vacibdir. Təsadüfi deyil ki, həm regional məsələlərin həllində, həm də beynəlxalq problemlərin nizamlanmasında bu gün siyasi güc, hərbi qüdrət beynəlxalq hüququ üstələyib. Bu baxımdan bütün türk dövlətləri üçün güclü bir dostun, tərəfdaşın olması çox önəmlidir.
Əmin olmaq istərdik ki, keçirilən seçkilərin nəticələrinə görə Türkiyə daha güclü, daha sabit olacaq və qəbul edəcəyi qərarlarda milli iradənin əsas götürülməsi qarşıdakı illərdə təkcə Türkiyənin deyil, eyni zamanda bütün Türk dünyasının taleyini müəyyən edəcək çox mühüm amil olacaq. Deyə bilərik ki, Türkiyənin mövcud daxili və xarici siyasətinin davam etməsi, əlbəttə ki, Türk dünyasının xeyrinə və faydasına xidmət edəcək. Bütün Azərbaycan vətəndaşları qarşıdakı seçkilərdə qardaş türk xalqına böyük uğurlar əldə etməyi arzulayırlar.
Məsaim ABDULLAYEV, “Xalq qəzeti”