Bizi Telegram-da da izləyə bilərsiniz:@xqazeti
Bütün şöbələr tək bir nəfər tərəfindən təmsil olunacaq, peşə daxilindəki bacarıqların 60 faizi transformasiya olunacaq və əmək məhsuldarlığı üçdə bir qədər artacaq. Mütəxəssislər süni intellektin məşğulluğa təsirini belə təsəvvür edirlər. Bu və digər fikirlər Sankt-Peterburq Beynəlxalq İqtisadi Forumunda keçirilən “Əmək Bazarı 2.0: Süni intellekt diktaturası, bacarıq və peşələrin transformasiyası” sessiyasında səsləndirilib.
Əvvəlcə sessiyada əmək bazarındakı vəziyyət müzakirə olunub. Hazırda Rusiyada işsizlik səviyyəsi 2,2 faiz, məşğulluq səviyyəsi isə 61,5 faiz təşkil edir. Lakin işləyənlərin orta yaşı 44-dür, bu da o deməkdir ki, bir çox insan növbəti 15 ildə təqaüdə çıxacaq. Eyni zamanda, bazarda sektoral balanssızlıq mövcuddur: 13,5 milyon rusiyalı (hər beşinci işləyən şəxs) pərakəndə satışda, 6 milyonu isə nəqliyyat və anbar sahələrində çalışır. Məzunların üçdə birindən çoxu ixtisassız peşələr üzrə təhsil alaraq ali təhsil tələb etməyən işlərə gedir. Tədqiqatçıların hesablamalarına görə, generativ süni intellekt və robototexnika 2032-ci ilə qədər əmək məhsuldarlığını 21-33 faiz artıra bilər. Həmin ilə qədər 12 milyon yeni iş yeri lazım olacaq: təqaüdə çıxanları əvəz etmək üçün 11,5 milyon, yeni iş yerləri yaratmaq üçün isə yarım milyon. Əmək bazarı texnologiyanın diktə etdiyi dəyişikliklərə necə uyğunlaşa bilər?
Hansı peşələrin hansı sahələrdə tələb olunduğunu anlamaq üçün illik, yeddi illik əmək bazarı proqnozu aparılır. Universitet və kolleclərdə qəbul hədəfləri artıq tələb olunan peşələrə üstünlük vermək üçün tənzimlənib. Təhsil təşkilatları süni intellektə diqqət yetirərək təhsil proqramlarının hərtərəfli yenidən dizaynı üçün təkliflər hazırlamalıdırlar. Baş nazirin müavini Tatyana Qolikova iclasda bildirib ki, Əmək Bazarının Texnoloji Dəyişikliklərə Uyğunlaşdırılması Strategiyası 1 dekabr tarixinə qədər hazırlanmalıdır - bu, 2036-cı ilə qədər bizim əsas prioritetimizdir. Süni intellekt bacarıqlarına malik müəllimlərə ehtiyac var. 1 sentyabr tarixinə qədər federal dövlət təhsil standartlarına süni intellekt modulu daxil ediləcək.
“Dövlət universitetləri sənaye tərəfdaşlarını tək qoymayaraq, ixtisaslı dövlət satınalmaları yaratmağa borcludur. Bu, xüsusilə pedaqoji universitetlər üçün doğrudur. Müəllimlər üçün yeni bir rol lazımdır. Heç bir süni intellekt müəllimi əvəz edə bilməz. Lakin süni intellektlə təchiz olunmuş müəllim gənc nəslə daha yaxın olacaq və eyni zamanda, tarixi mənalarımız üçün bir kanal olacaq”, - deyə Dövlət Dumasının Elm və Ali Təhsil Komitəsinin sədri Sergey Kabışev vurğulayıb.
Məruzəçi izah edib ki, bugünkü cəmiyyət... daha böyük rəqəmsallaşma tələb etmir. Əksinə, humanizm tələb edir. Çünki yeni rəqəmsal platformalar şəxsi etimadı əvəz edən yeni bir “etimad iqtisadiyyatı” yaradır. Sergey Kabışevin sözlərinə görə, dövlət milli maraqları və suveren iradəni qorumaq üçün süni intellekt modellərinin dəyər təhlilini aparmalıdır.
Rusiya Federasiyası Əmək və Sosial Müdafiə Nazirliyi (Sberbank) tərəfindən aparılan və sessiyada təqdim edilən maraqlı bir araşdırma, süni intellekt inkişafının hazırkı səviyyəsinə baxmayaraq, əmək funksiyalarının 7,5 faizinin tamamilə əvəz edilə və süni intellekt tərəfindən yerinə yetirilə biləcəyini göstərib. Bu, işçilərin boşalmış vaxtını yenidən bölüşdürmək və məhsuldarlığı artırmaq üçün bir fürsət olduğunu göstərir. Buna görə də, Rusiya Federasiyası Əmək və Sosial Müdafiə Nazirliyi bu ilin sonuna qədər hər bir peşə üçün nisbi vaxt bölgüsünü və nəticələrə töhfəsini göstərən funksiyaların hərtərəfli siyahısını tərtib etmək vəzifəsini qarşısına qoyub. Rusiyanın Əmək və Sosial Müdafiə naziri Anton Kotyakov qeyd edib ki, bu, bizə süni intellekt və robototexnika da daxil olmaqla texnologiyaların hər bir funksiyaya və bütövlükdə peşəyə təsirini dəqiq qiymətləndirməyə imkan verəcək. Bu, niyə lazımdır? Məruzəçinin sözlərinə görə, bu gün Əmək Nazirliyi işəgötürənlərlə birlikdə təhsil sisteminin sifarişçisi kimi çıxış edir. Yüksək keyfiyyətli tələbi formalaşdırmaq üçün peşələrin məzmununun daxili transformasiyasını aydın şəkildə anlamaq lazımdır.
Buna nail olmaq üçün peşəkar standartların strukturunu əhəmiyyətli dərəcədə dəyişdirmək planlaşdırılır. Onlar iki komponentli olacaq və fundamental hissədən (təməl, ənənəvi təhsil) və müəyyən texnologiyalara və işəgötürənlərin ehtiyaclarına cavab vermək üçün tez bir zamanda yenilənən texnoloji, “çevik” hissədən ibarət olacaq. Eyni tədqiqatda deyilir ki, gələcəkdə hər bir peşə daxilindəki bacarıqların 60-70 faizi süni intellektdən təsirlənəcək: “Bunu nəzərə alın: hazırda etdiyiniz işlərin üçdə ikisi yaxın illərdə süni intellektdən təsirlənəcək. Bu, peşənin mövcudluğunu dayandıracağı anlamına gəlmir, amma əhəmiyyətli dərəcədə dəyişəcəyi deməkdir. Bu cür rəqəmlər həyəcanverici ola bilər...”
Hazırladı:
M.MİRZƏ
XQ
