Dünya enerji bazarında baş verən dəyişikliklər dövlətləri yeni enerji strategiyaları hazırlamağa vadar edir. Enerji təhlükəsizliyi, dayanıqlı inkişaf və iqlim dəyişikliyi ilə mübarizə müasir enerji siyasətinin əsas istiqamətlərini müəyyən edir. Azərbaycan da bu qlobal trendlərə uyğun olaraq enerji strategiyasını yeniləyir və həm ənənəvi enerji resurslarının, həm də bərpaolunan enerji mənbələrinin inkişafına xüsusi diqqət yetirir.
Prezident İlham Əliyevin Cənub Qaz Dəhlizi Məşvərət Şurasının 12-ci iclası və Yaşıl Enerji Məşvərət Şurasının 4-cü iclasında etdiyi çıxış Azərbaycanın enerji siyasətinin iki əsas istiqamətini bir daha nümayiş etdirdi: enerji təhlükəsizliyi və yaşıl enerji keçidi. Bu yanaşma Azərbaycanın yalnız enerji ixracatçısı deyil, həm də enerji transformasiyası prosesində aktiv iştirak edən ölkə olduğunu göstərir.
Azərbaycan uzun illərdir ki, enerji sektorunda mühüm layihələrin təşəbbüskarıdır. Xüsusilə Cənub Qaz Dəhlizi layihəsi Avropa və region ölkələrinin enerji təhlükəsizliyində mühüm rol oynayır. Bu layihə vasitəsilə Azərbaycan qazı artıq bir çox ölkəyə çatdırılır və bu siyahı ildən-ilə genişlənir. Bu isə Azərbaycanın beynəlxalq enerji bazarındakı mövqeyini daha da gücləndirir.
Lakin Azərbaycanın enerji siyasəti yalnız qaz və neft ixracı ilə məhdudlaşmır. Ölkə paralel olaraq bərpaolunan enerji sahəsində də böyük layihələr həyata keçirir. Son illərdə günəş və külək enerjisi layihələrinin sürətlə inkişaf etməsi Azərbaycanın yaşıl enerji strategiyasının mühüm hissəsidir.
Məsələn, regionda ən böyük külək elektrik stansiyalarından biri artıq istifadəyə verilib. Bu stansiyanın gücü 240 meqavatdır və layihə beynəlxalq tərəfdaşlıq çərçivəsində həyata keçirilib. Bundan əvvəl isə 230 meqavat gücündə günəş elektrik stansiyası istifadəyə verilmişdi. Bu layihələr Azərbaycanın enerji balansında bərpaolunan enerjinin payını artırmağa xidmət edir.
Azərbaycanın məqsədi 2032-ci ilə qədər bərpaolunan enerji istehsalını 6–8 giqavat səviyyəsinə çatdırmaqdır. Bu, ölkənin enerji sektorunda böyük transformasiya deməkdir. Alternativ enerji istehsalının artması daxili enerji tələbatının bir hissəsini təmin edəcək və təbii qazın daha çox hissəsinin ixracına imkan yaradacaq.
Bu strategiyanın digər mühüm elementi isə enerji ixracının yeni formalarıdır. Azərbaycanın təşəbbüsü ilə həyata keçirilən Qara dənizin dibi ilə Avropaya elektrik enerjisi kabeli layihəsi region üçün strateji əhəmiyyət daşıyır. Bu layihə reallaşdıqdan sonra Azərbaycan və region ölkələri bərpaolunan enerjini Avropa bazarına ixrac edə biləcəklər.
Bundan əlavə, Mərkəzi Asiya ilə enerji əməkdaşlığı da genişlənir. Mərkəzi Asiya ölkələrinin yaşıl enerji potensialı böyükdür və bu enerji Azərbaycanın infrastrukturu vasitəsilə Avropaya çatdırıla bilər. Bu isə Azərbaycanın enerji qovşağı kimi rolunu daha da gücləndirir.
Enerji sektorunda beynəlxalq əməkdaşlıq Azərbaycanın uğurlu strategiyasının əsas elementlərindən biridir. ABŞ, Avropa İttifaqı və digər tərəfdaşlarla imzalanmış strateji sənədlər enerji sahəsində yeni layihələrin həyata keçirilməsinə imkan yaradır. Bu sənədlər yalnız enerji deyil, həm də texnologiya, süni intellekt və rəqəmsal infrastruktur kimi sahələri əhatə edir.
Azərbaycanın azad edilmiş ərazilərində həyata keçirilən enerji layihələri də xüsusi diqqət çəkir. Bu ərazilərdə yeni hidroelektrik stansiyalar tikilir və artıq yüzlərlə meqavat gücündə enerji sistemi istifadəyə verilib. Bu layihələr həm regionun iqtisadi inkişafına, həm də enerji potensialının artırılmasına töhfə verir.
Azərbaycanın enerji strategiyası praqmatik yanaşmaya əsaslanır. Ölkə həm ənənəvi enerji resurslarından istifadə edir, həm də bərpaolunan enerji layihələrini sürətlə inkişaf etdirir. Bu balanslı siyasət Azərbaycanın uzunmüddətli enerji təhlükəsizliyini təmin etməyə yönəlib.
Nəticə etibarilə, Azərbaycanın enerji siyasəti region və dünya üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Cənub Qaz Dəhlizi və yaşıl enerji layihələri ölkənin qlobal enerji sistemində strateji rolunu daha da gücləndirir.
Abbas Pənahov
Yeni Azərbaycan Partiyası
Nəsimi rayon təşkilatının
Sədr müavini
