Xəbər verildiyi kimi, Aleksandr Lentsov Azərbaycanın Qarabağ iqtisadi rayonundakı Rusiya sülhməramlı kontingentinin (RSK) komandanı təyin edilib. RSK Qarabağ iqtisadi rayonuna 9 noyabr 2020-ci ildə Rusiya, Azərbaycan və Ermənistan liderləri tərəfindən imzalanmış üçtərəfli Bəyanata əsasən yerləşdirilib. Bəyanatda qeyd edilir ki, Qarabağda təmas xətti və Laçın dəhlizi boyu Rusiya Federasiyasının 1960 nəfər odlu silahlı hərbi qulluqçusundan, 90 hərbi zirehli texnika, 380 ədəd avtomobil və xüsusi texnikadan ibarət sülhməramlı kontingenti yerləşdirilir. Sənəddə RSK-nın bölgədə qalma müddətinin 5 il olduğu qeyd edilir. Müddətin bitməsinə 6 ay qalmış tərəflərdən hansısa biri ona xitam verilməsi niyyəti ilə çıxış etməzsə, müddət avtomatik olaraq növbəti 5 il də uzadılır.
Aleksandr Lentsov sülhməramlıların yerləşdirilməsindən sonra Rusiyanın Qarabağdakı hərbi kontingentinin sayca beşinci komandanıdır. İlk komandan general-leytenant Rüstəm Muradov olub, ondan sonra bu vəzifəni general-mayor Mixail Kosobokov, general-leytenant Gennadi Anaşkin və general-mayor Andrey Volkovu tutublar. Ancaq A.Lentsov indiyədək heç bir RSK komandanının imza atmadığı yumşaq desək, xoşagəlməz akta imza atıb: o, aprelin 27-də Qarabağ iqtisadi rayonunda yaşayan erməni separatçılarının “qlavar”ı ilə görüşüb. Görüşlə bağlı fotolara baxarkən hiddətlənməmək olmur. Biz, RSK-nın əvvəlki komandanlarının da separatçılarla görüşdüyünü istisna etmirik. Ancaq hər halda bu görüşlər bağlı qapılar arxasında olub. Onlar bu görüşləri nümayişkəranə şəkildə həyata keçirməyiblər. Yeni komandan isə bu mənada sələflərindən xeyli “irəli” gedib. Görüşdə Rusiyanın dövlət bayrağının olmadığı, salonda yalnız separatçıların əski parçasının mövcudluğu diqqətdən yayınmır. Divardan isə onların “gerb” adlandırdıqları svastikaya bənzər eybəcər emblem nəzərə çarpır. A.Lentsov separatçıların başçısı ilə görüşə nümayəndə heyətilə gedib. Onlar üzbəüz əyləşərək bərabərhüquqlu tərəflər kimi danışıqlar aparıblar. Onu da qeyd edək ki, bu, A.Lentsovun RSK-nın komandanı kimi keçirdiyi ilk görüşdür.
***
Bu görüşlə bağlı olduqca incə nüans var. Məsələ ondadır ki, qondarma rejimi, daha doğrusu, onun tör-töküntülərini nəinki Rusiya, heç bir ölkə, hətta Ermənistanın özü də tanımayıb. Qondarma rejim tarixin heç bir anında beynəlxalq hüququn subyekti olmayıb, ola da bilməz. Rusiya Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü tanıdığını dəfələrlə ən yüksək səviyyədə bəyan edib. Belə olan təqdirdə RSK-nın yeni komandanının qondarma rejimin başçısı ilə görüşü heç bir əndazəyə sığmır və anlaşılmır. Sual yaranır: A.Lentsov hansı statusla rejim mənsubları ilə görüşüb? Məgər o bilmirmi ki, bu addımı elə öz ölkəsinin rəsmi mövqeyi ilə ziddiyyət təşkil edir? Rusiya federativ dövlət quruluşuna malikdir, onun ərazisində nə az, nə çox düz 85 bərabərhüquqlu subyekt var. Həmçinin Rusiya çoxmillətli və çoxkonfessiyalı ölkədir. Burada 200-dən çox xalqın nümayəndələri yaşayırlar. General Lentsov etnik separatizmi qızışdırmağa xidmət edən bu cür görüşlər keçirmədən öncə bu amili də nəzərə almalıdır. Necə deyərlər, şüşə evlərdə əyləşib, başqasının dəmir qapısını daşlamaq olmaz! Başqasının ərazisində etnik separatizmi qızışdırmaq sonda bumeranq effekti verə bilər.
***
Hərbi sistemdə zabit şərəfi deyilən bir anlayış var. Bu psixoloji anlayış tarix boyu yazılmamış qanun olaraq, dünya ordularında qəbul edilib və ona hörmətlə yanaşılıb. Üzləşdikləri çətinliklərə baxmayaraq, ömrünü hərb sənətinə bağlayanlar alçaldılmanı, əsarəti, rütbələrinin aşağı salınmasını öz şərəflərinə sığışdırmayıblar. A.Lentsov da yüksək rütbəli hərbçidir. O, bundan əvvəl (2013-2020-ci illərdə) Rusiya Silahlı Qüvvələrinin Quru Qoşunları komandanının müavini olub, general-polkov-nik hərbi rütbəsinə malikdir. General Lentsov 2016-cı ildən Beynəlxalq Tank Biatlonu Federasiyasının prezidentidir. 2020-ci ilin yanvarında isə Rusiya müdafiə nazirinin müşaviri təyin olunub. Belə titullu şəxsin heç kimin tanımadığı, qəbul etmədiyi separatçı rejim başçısının ayağına getməsi zabit şərəfi ilə bir araya sığmayan hərəkət hesab oluna bilər. Ümid edək ki, Lentsovun yaxın ətrafından bunu ona xatırladacaq kimsə tapılacaq və bir daha belə əməllər təkrarlanmayacaq.
Züriyə QARAYEVA,
politoloq
– Qarabağda müvəqqəti yerləşdirilmiş sülhməramlıların komandanı, general-mayor Andrey Volkovun vəzifəsindən məhz indi geri çağrılması hesab edirəm ki, təsadüfi deyil. Volkovun sülhməramlılıq adı altında missiyası bölgədə biznesini genişləndirməkdən, separatçıların Qarabağa daşıdıqları silah-sursatla dolu hər bir nəqliyyat vasitəsinə görə, külli miqdarda qeyri-rəsmi rüsum almaqdan ibarət idi. Laçın yolunda Dövlət Sərhəd Xidmətinin, ardınca isə Dövlət Gömrük Komitəsinin sərhəd nəzarət-buraxılış məntəqəsinin qurulması bu missiyanın icrası mümkünsüz idi. Görünür, yeni general bölgəyə başqa missiya ilə göndərilib.
Unutmaq olmaz ki, Lentsov 1990-cı ildə SSRİ Silahlı Qüvvələrinin 98-ci diviziyasına daxil olan 331-ci qvardiya hava-desant alayının komandiri olub. Həmin ilin yanvarında bu diviziya Bakının və Azərbaycanın digər rayonlarının dinc əhalisinin qırğınında iştirak edib. Üstəlik, Lentsovun ermənilərin sıx yaşadığı Krasnodarda doğulması, həyat yoldaşının isə erməni olması göstərir ki, Rusiyanın məqsədi ermənilərlə korlanan münasibətin bərpa olunmasıdır. Çünki Rusiya tərəfi postun yaradılmasına faktiki surətdə mane ola bilmədi.
Lentsovun təyinatından dərhal sonra qondarma rejim başçısı ilə görüş keçirməsi də göstərir ki, yeni generalın bölgədəki vəziyyəti daha da gərginləşdirməklə bağlı təlimatları var. Qondarma bayraq əhatəsində danışıqlar ölkəmizin suverenliyinə açıq-aşkar hörmətsizlik edilməsinin göstəricisidir. Bütün bunlar heç də adi vaxtda baş vermir. Sərhəd nəzarət-buraxılış məntəqəsinin olması separatçıların nəfəsliyinin bağlanması deməkdir. Bölgədə separatçılara dəstək “öhdəliyi” olan Rusiyanın onlar qarşısında imici də tamamilə sarsılmış vəziyyətdədir. Digər tərəfdən, postun yaradılması yaxın zamanda Xankəndidə də Azərbaycan Bayrağının dalğalanması deməkdir. Bu durumda rus sülhməramlılarına bölgədə heç bir ehtiyac qalmayacaq. Demək, məhz indiki vaxtda bu təyinat Moskvanın Qarabağda dayaqlarını mümkün qədər möhkəmləndirməyə hesablanıb. Həmçinin Rusiya ermənilərə bölgədə Azərbaycan Ordusunun irəliləməsinə görə general Volkovu cəzalandırdığı mesajını da vermiş ola bilər. Səbəbdən asılı olmayaraq, birmənalı olan yalnız odur ki, Rusiya hazırkı durumda çox narahatdır.
Səxavət HƏMİD, “Xalq qəzeti”