Bu istiqamətdə gözləntilər hələlik özünü doğrultmur
Son günlər Qəzza zolağında gərginliyin eskalasiyası baş verir. Qlobal mediada bölgədəki ağır vəziyyətlə bağlı narahat xəbərlər dolaşır. Bir çox liderlərin sülh ilə bağlı səyləri hələlik real nəticə vermir.
Dünən İsrail Müdafiə Ordusu HƏMAS-ın əsas aparıcı qüvvələrindən olan “Nuxba”nın komando mərkəzini dağıdıb. Bu barədə İsrail Müdafiə Ordusu məlumat yayıb. Bildirilib ki, son bir neçə saat ərzində yaraqlıların onlarla hərbi komandanlıq mərkəzi və minaatan məntəqəsi məhv edilib.
Xatırladaq ki, bir neçə gün əvvəl İsrail Müdafiə Ordusu Qəzzada “Nuxba” komando mərkəzinin komandiri Əli Qadinin öldürüldüyünü açıqlamışdı. HƏMAS rəhbərliyi bu xəbəri nə təsdiq, nə də təkzib edib. Bu arada İsrailin müdafiə naziri Yoav Qalant bildirib ki, müharibə ərazidəki bütün yeraltı tunellər və HƏMAS silahlıları məhv edilənə qədər davam edəcək.
Böyük Britaniyanın “The Times” nəşri isə bu və digər bəyanatlara əsasən iddia edir ki, İsrail Qəzzada güclü və davamlı müharibəyə hazırlaşır. Rəsmi Təl-Əviv bildirir ki, hazırda Həmasın əsirliyində 155-dən 199-a qədər girov var. İsrail hökuməti onların qeyd-şərtsiz azad edilməsini tələb edir. HƏMAS, öz növbəsində İsrail həbsxanalarında 4 min 500-ə yaxın fələstinlinin saxlanıldığını iddia edir.
Fakt budur ki, hər iki tərəfdən itkilər artır. Dünən axşam saatlarında yayılan məlumata görə, HƏMAS-ın bu il oktyabrın 7-də başladığı qəfil hücumdan ötən 10 gün ərzində 1400-dən çox İsrail vətəndaşı öldürülüb. İsrail Ordusunun cavab əməliyyatları nəticəsində Qəzza zolağında 2 min 700-ə yaxın adam həlak olub. Ərazidə məskunlaşan ailələrin su, elektrik, ərzaq təchizatı dayandırılıb, internet və digər kommunikasiyalar işləmir.
BMT rəsmisi bildirib ki, regionda gərginliyin azaldılması üçün davamlı müzakirələr aparır. Hələlik real nəticələr yoxdur.
Son günlər bir çox dünya liderləri HƏMAS–İsrail müharibəsinin dayandırılması üçün ciddi səylər göstərirlər. Dünən Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan Böyük Britaniyanın Baş naziri Rişi Sunakla bölgədəki gərgin vəziyyəti müzakirə edib. Ankara ilk gündən sülh danışıqlarında vasitəçilik etməyə hazır olduğunu bildirib. Kreml də bu istiqamətdə xeyli fəallaşıb. Dünən Rusiya Prezidenti Vladimir Putin Suriya və İran prezidentləri ilə danışıb. Onun dünən axşam Misir, Fələstin prezidentləri, eləcə də İsrailin baş naziri ilə telefon təmasları olmalı idi.
ABŞ Prezidenti Cozef Baydenin isə oktyabrın 18-də İsrailə səfər edəcəyi bildirilir. Birləşmiş Ştatlar liderinin İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahu ilə görüşü gözlənilir. Ağ ev hələlik bu məlumata münasibət bildirməyib. ABŞ-ın dövlət katibi Antoni Blinken isə son bir neçə gün ərzində Yaxın Şərqin bir neçə aparıcı ölkəsində səfərdə olub. Gündəmdə, təbii ki, müharibənin dayandırılması və sülh danışıqlarının başlanmasıdır. Ağ ev münaqişənin genişlənmək ehtimalından narahatdır. Blinken Təl-Əvivdə İsrailin Baş naziri Binyamin Netanyahu ilə yenidən görüşüb. Görüşdə İsrailin xarici işlər naziri Eli Koen və digər rəsmi şəxslər də iştirak ediblər. Qeyd edək ki, A.Blinken bu ayın 13-də də İsraildə səfərdə olub. Rəsmi Vaşinqton HƏMAS-la müharibədə Təl-Əvivi tam dəstəklədiyini bildirir, eyni zamanda tərəfləri sülh danışıqlarına çağırır.
Qəzza zolağında isə humanitar böhran günbəgün dərinləşir. Bir neçə gündür ki, bir sıra ölkələrdən bölgəyə göndərilən ərzaq və digər zəruri yardımlarla dolu maşınlar Misirin “Rəfah” keçid məntəqəsi qarşısında icazə gözləyir. Misir hökuməti çıxılmaz vəziyyətə son qoymaq üçün diplomatik səyləri artırdığını bildirib. Dünən Təl-Əvivdən Qahirəyə gələn Blinken jurnalistlərə açıqlamasında bildirib ki, onun Misir Prezidenti Əl-Sisi ilə “çox gözəl danışıqları” olub: “Biz bunu həyata keçirdik, Misir Qəzza zolağındakı insanlara əhəmiyyətli maddi dəstək verdi və “Rəfah” yenidən açılacaq”.
Bir çox ərəb dövlətləri İsraili cəza tədbirlərini gücləndirməkdə suçlayırlar. Məsələn, Misir Prezidenti hesab edir ki, İsrailin HƏMAS-ın hücumuna reaksiyası özünümüdafiə hüququndan “kənara çıxıb” və Qəzza zolağında 2,3 milyon insan üçün “kollektiv cəza”ya çevrilib. Misirin xarici işlər naziri Sameh Şukri isə CNN-ə müsahibəsində bildirib ki, əgər xarici vətəndaşlar İsrail tərəfdən sərhədi keçə bilsələr, Misir hökuməti onların vətənlərinə qayıtmalarına kömək edəcək.
Misirin Qızıl Aypara Cəmiyyətinin məlumatına görə, Türkiyə, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri, İordaniya, Tunis və Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatından yardım daşıyan 8 təyyarə bu günlərdə Sinay yarımadasındakı “Əl Ariş” hava limanına enib, 100-dən çox yük maşınından ibarət karvan isə sərhəddə Qəzzaya daxil olmaq üçün icazə gözləyir.
Göründüyü kimi, dünya birliyi Yaxın Şərqdə baş verən zorakılıqların fərqindədir və münaqişənin danışıqlar yolu ilə həlli üçün çalışır. Təəssüf ki, diplomatik səylər hələlik real nəticə vermir. Ümid edək ki, sonda sağlam düşüncə üstün gələcək. Axı, ən kövrək sülh müharibələrdən, ölüm-itimlərdən daha yaxşıdır.
M.HACIXANLI
XQ