Azərbaycanın Rusiya sülhməramlı kontingentinin müvəqqəti məsuliyyəti altında olan Qarabağ iqtisadi rayonunda yaşayan etnik ermənilər arasında son vaxtlar hərəkətlilik müşahidə olunur. Bu da təsadüfi deyil. 

Çünki ölkəmizin ərazi bütövlüyünün tam təmin edilməsi, dövlət suverenliyinin bütün ölkə ərazisin­də bərqərar olması istiqamətində son aylarda bir sıra əlamətdar hadisə baş verib. Şübhəsiz ki, on­lardan ən önəmlisi aprelin 23-də Laçın–Xankəndi yolunun başlanğıcında sərhəd nəzarət-buraxı­lış məntəqəsi yaratmağımızdır. Bu addım yolda hərəkət şəffaflığını, qanunun aliliyini, ümumən təhlükəsizliyi yaradıb. İndiyədək isə Ermənistan tərəfi Laçın–Xankəndi yolundan sui-istifadə edirdi. Belə hallara Azərbaycan ərazisindəki erməni silahlı qüvvələrinin şəxsi heyətinin rotasiyasını, silah-sur­satın daşınmasını, terrorçuların keçidini, habelə təbii sərvətlərin və mədəni mülkiyyətin qanunsuz daşınmasını misal göstərmək olar. Laçın–Xankən­di yolunun başlanğıcında sərhəd nəzarət-buraxılış məntəqəsi bütün bu əməllərə son qoydu.

Sülhməramlılar separatçıların gedişinə mane olurlar

Bu hadisədən bir ay sonra – mayın 22-də Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinya­nın İrəvanda keçirdiyi 4,5 saatlıq mətbuat konfransında 86,6 min kvadratkilometrdə Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü tanıdıqla­rını, bura Qarabağın da daxil olduğunu bə­yan etməsi, haylar arasında aydın səmada çaxan şimşək effekti yaratdı. Bu, çox vacib bəyanat idi. Çünki indiyədək ölkənin heç bir rəsmisi oxşar məzmunda fikir səslən­dirməmişdi.

Mayın 28-də isə Prezident İlham Əliyev Laçına qayıdan əhali ilə görüşdə ta­rixi çıxış etdi. Dövlət başçımız bildirdi ki, biz öz doğma torpağımızdayıq və hazırda ermənilərin yaşadıqları Qarabağ bölgəsi əzəli, hüquqi yurd yerimizdir. Cənab İlham Əliyev dedi: “Sadəcə olaraq, biz hesab edi­rik ki, onlar özləri başa düşəcəklər, özləri gəlib Azərbaycan Bayrağı altında yaşama­ğa addım atacaqlar. Biz bunu gözləyirik. Ona görə hər hansı bir başqa addım atmırıq və hesab edirəm ki, iki il yarım ərzində baş vermiş hadisələr artıq onları da oyatmalı­dır, bu yuxudan, bu xülyadan ayıltmalıdır”.

Bəli, son günlərdə baş verən ha­disələr Azərbaycan Bayrağı altında yaşa­maq, ölkəmizin qanunlarına tabe olmaq istəməyən, onun normal, loyal vətəndaşla­rına çevrilməyi düşünməyənlərin ayıldıq­larını göstərir. Onlar Laçındakı sərhəd nə­zarət-buraxılış məntəqəsindən keçməklə, Ermənistana üz tuturlar. Ancaq Rusiya sül­hməramlıları hər vəchlə onların birdəfəlik gedişinə mane olmağa çalışırlar. Məqsəd­ləri aydındır. Onların bölgədəki varlıqları erməni amilindən, indiki halda həm də se­paratçılığın mövcudluğundan asılıdır.

Separatçılar yenə torpaq yolla hərbi yük daşıyır

Dünən yayılan videoda separatçıla­rın qeyri-qanuni silahlı dəstələri üçün yüklərin torpaq yollarla daşındığı aydın görünür. O da görünür ki, Rusiya sül­hməramlı kontingenti həmin yüklərin mühafizəsini həyata keçirir. Sülhməram­lılar ZTR-82A zirehli texnikasının mü­şayiəti ilə Xankəndi-Kərkicahan-Xəlfəli yolundan istifadə etməklə ermənilərin 4 ədəd yük “KamAZ”ını, 1 ədəd çən olan “KamAZ”ını və 1 ədəd “UAZ”ını onların döyüş mövqelərinə çatdırıblar.

Ermənilər Gorus istiqamətində maneəsiz hərəkət edirlər

Dünən Xankəndi–Gorus istiqamətində Qarabağın erməni sakinlərinin Laçındakı sərhəd nəzarət-buraxılış məntəqəsindən növbəti keçidi baş tutub. Qarabağın ermə­ni sakinləri yenə qeyd olunan istiqamətdə maneəsiz şəkildə Ermənistana keçiblər. Ümumən erməni əsilli şəxslər heç bir ma­neə ilə üzləşmədən, günün istənilən saatın­da məntəqədən istifadə edə bilirlər. Onların rahat keçidi üçün hər bir şərait yaradılıb.

BQXK 15 xəstəni Qarabağdan Ermənistana apardı

Beynəlxalq Qızıl Xaç Komitəsinin (BQXK) əməkdaşları isə iyunun 9-da Qa­rabağdan olan 15 xəstəni, onları müşayiət edən şəxslərlə birlikdə, Ermənistandakı ixtisaslaşmış tibb mərkəzlərinə aparıblar. Bu barədə BQXK-nin Ermənistandakı nü­mayəndəliyi məlumat yayıb. Eyni zaman­da müalicə olunmaq üçün Ermənistana göndərilən 16 xəstə də öz müşayiətçiləri ilə Qarabağa qayıdıb. Qeyd edək ki, bu məlumat Beynəlxalq Qırmızı Xaç Komitə­sinin avtomobillərinin heç bir maneəsiz, sərbəst hərəkət etdiyinin növbəti təsdiqidir.

Qriqoryana tutarlı cavab verildi

Bu arada Ermənistanın Təhlükəsiz­lik Şurasının katibi Armen Qriqoryan Minskdə Kollektiv Təhlükəsizlik Müqa­viləsi Təşkilatının iclası zamanı Azərbay­cana qarşı iddialar səsləndirib. O deyib ki, guya Azərbaycan Ermənistanla sərhəddə və Laçın yolunda vəziyyəti gərginləşdirir, güc tətbiqi siyasəti yürüdür, Qarabağ böl­gəsində yaşayan erməni sakinlərə qarşı etnik təmizləmə həyata keçirmək niyyə­tindədir. Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyi­nin bu iddialarla bağlı bəyanatı özünü çox gözlətməyib. Nazirlik bildirib ki, Armen Qriqoryanın səsləndirdiyi iddiaların heç bir əsası yoxdur və bu Ermənistan tərəfinin növbəti manipulyasiyasıdır: “Ermənistan tərəfinin öz üzərinə götürdüyü öhdəliklə­ri yerinə yetirmək, eləcə də Azərbaycanın ərazi bütövlüyü və suverenliyinə hörmət etmək əvəzinə erməni sakinlərin reinteq­rasiyası kimi daxili məsələlərə müdaxilə cəhdlərinə hələ də son qoymaması bu ölkənin bölgədə sülh və sabitlikdə maraq­lı olmadığını göstərir. Armen Qriqoryana xatırladırıq ki, Ermənistan üçtərəfli Bəya­nat çərçivəsində öhdəliklərinə zidd olaraq erməni silahlı qüvvələrini Azərbaycan ərazisindən tam olaraq hələ də çıxarmayıb və bu qüvvələrin Azərbaycan ərazisində mövcudluğu beynəlxalq hüququn bütün norma və prinsiplərinin pozuntusu olmaq­la yanaşı, ciddi təhdid mənbəyidir. Azər­baycanın Laçın sərhəd nəzarət-buraxılış məntəqəsindən gün ərzində onlarla erməni sakinin Azərbaycan qanunvericiliyinə və müvafiq prosedurlara əməl etməklə hər iki istiqamətdə sərbəst şəkildə keçməsi bir daha göstərir ki, Ermənistanın reinteqrasi­ya prosesinə maneçilik cəhdləri uğursuzlu­ğa düçar olub”.

Ümumiyyətlə, Ermənistan rəsmilərinin Laçın sərhəd nəzarət-buraxılış məntəqəsi ilə bağlı əsassız iddiaları bizim üçün yeni­lik deyil. Mayın 25-də Moskvada Ali Avra­siya İqtisadi Şurasının geniş tərkibdə iclası zamanı Nikol Paşinyan Qarabağla Ermə­nistan arasında əlaqəni təmin edən Laçın yolunun Azərbaycan tərəfindən “qanunsuz şəkildə bloklandığını” bildirmişdi. Prezident İlham Əliyev N.Paşinyanın bu iddiasına cavab olaraq demişdi: “Azərbaycan heç bir dəhlizi bloklamayıb. Laçın-Xankəndi yoluna gəldikdə, o açıqdır. Sizin tanıdığı­nız Ermənistan və Azərbaycan sərhədində bütün beynəlxalq normalara uyğun olaraq nəzarət-buraxılış məntəqəsi qoyulub. Bu nəzarət-buraxılış məntəqəsi Rusiya sülh­məramlı kontingentinin postundan 20 metr aralıda yerləşir. Bu gün həmin nəzarət-bu­raxılış məntəqəsindən erməni milliyyətin­dən olan Azərbaycan vətəndaşları Ermə­nistan tərəfinə sərbəst keçirlər. O cümlədən Qırmızı Xaçın xətti ilə daşınan pasiyent­lər, həmçinin Xankəndi şəhərindən təcili yardım maşınları ilə bağlı heç bir maneə yoxdur. Hər hansı qərəzsiz insan, təbii ki, bunu görməlidir. Zənnimcə, kürsüdən əsası olmayan ittihamlar üçün istifadə etmək la­zım deyil”.

“GALLUP”un sorğusu nəyi aşkara çıxardı?

“GALLUP International Associa­tion”ın Ermənistanda keçirdiyi sorğu­nun dünən açıqlanan nəticələri də maraq doğurur. Sorğu nəticəsində Ermənistan vətəndaşlarının təxminən 82 faizinin baş nazir Nikol Paşinyanın Qarabağın Azər­baycanın tərkib hissəsi kimi tanınması ilə bağlı bəyanatını mənfi qiymətləndirdiyi məlum olub. Bunu təşkilatın Ermənistan nümayəndəliyinin rəhbəri Aram Navasard­yan dünən jurnalistlərlə görüşü zamanı bil­dirib. Onun sözlərinə görə, sorğuda iştirak edənlərin yalnız 3,8 faizi baş nazir Nikol Paşinyanın Qarabağın Azərbaycanın tərkib hissəsi kimi tanınması ilə bağlı bəyanatını tam müsbət qiymətləndirib. Respondentlə­rin 5,4 faizi bu bəyanatı kifayət qədər müs­bət, 18,5 faizi kifayət qədər mənfi qiymət­ləndirib, 8,9 faizi cavab verməkdə çətinlik çəkib. Rəyi soruşulanların 63,4 faizi Pa­şinyanın Qarabağla bağlı bəyanatının qəti əleyhinə çıxıb. A.Navasardyan qeyd edib ki, sorğu telefon vasitəsilə 1100 vətəndaş arasında keçirilib.

Beləliklə, görünən odur ki, Rusiya Qa­rabağdakı ermənilərin Azərbaycan cəmiy­yətinə reinteqrasiyasında maraqlı deyil. Ancaq ölkəmiz cənab İlham Əliyevin de­diyi kimi, Vətən müharibəsindən ötən iki il yarım ərzində bütün planlarını ardıcıllıqla, tədricən həyata keçirib və biz öz planla­rımızın son addımlığındayıq, o addım da atılacaq. Dövlət başçımızın qeyd etdiyi kimi, biz sadəcə olaraq, dözüm göstəririk: “Halbuki hər kəs yaxşı bilir ki, bu gün o bölgədə istənilən əməliyyatı keçirmək üçün hər bir imkanımız var”. Bu mənada verilən ismarıcdan İrəvanın, separatçı reji­min və onları himayə edən qüvvələrin nəti­cə çıxarmalarına ehtiyac duyulur.

Fikrət SADIXOV, 

politoloq

– Sülhməramlılar Qarabağ iqtisadi rayonuna elə ermənilərin maraqlarını müdafiə etmək üçün yerləşdiriliblər. Azərbaycan onlara heç bir təhlükə ya­ratmaq fikrində deyil. Amma görünür, sülhməramlılar bu şüar altında orada öz mövcudluqlarını əsaslandırırlar. Buna görə də düşünürlər ki, əgər ermə­nilər Qarabağdan Ermənistana kütləvi axın etsələr, o zaman kimi qoruyacaq­lar? Aydındır ki, onların missiyaları sona çatacaq. Onlar üçün isə bu yol­verilməzdir. Nəticədə, sülhməramlılar ermənilərin Qarabağdan çıxmasına əngəl olurlar.

Şübhəsiz, Qarabağdan çıxmaq istəyən ermənilər çıxacaq. Bunu müxtəlif vasitələrlə edəcəklər. Heç kimi zorla saxlamaq fikrində deyilik. Getmək istəyən gedə bilər. Eyni za­manda əminəm ki, orada qalanların da sayı az olmayacaq. Amma sülhməram­lılar gərək bu reallığı qəbul etsinlər. Yəni, onlar etnik ermənilərin maraq­larını güdmələri, hansısa inşaat işləri aparmaları, yaxud öz nəqliyyat va­sitələri ilə separatçıların yüklərini mü­şayiət etmələri üçün və sair məqsədlər naminə bölgəyə yerləşdirilməyiblər.

Qarabağ erməniləri, o cümlədən sülhməramlılar bölgədə yaranmış yeni reallıqları qəbul etməlidirlər. Şübhə etmirəm ki, Azərbaycan tərəfi bundan sonra da məsələnin həlli istiqamətində qəti addımlar atacaq. Ölkəmiz Qara­bağdakı etnik ermənilərin Azərbay­can vətəndaşlığına könüllü keçməsini təmin etməyə hazırdır. Onlar sadəcə olaraq qanunlarımıza riayət etməli, normal, loyal vətəndaşlarımız olmalı­dırlar.

Səxavət HƏMİD, “Xalq qəzeti”