Fəzail İbrahimli – 75
Tanınmış tarixçi alim və nüfuzlu ictimai-siyasi xadim Fəzail İbrahimlinin 75 yaşı tamam olur. Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyasından Milli Məclisin deputatı, BDU-nun professoru Fəzail İbrahimlinin ömür yolu bir insanın yaşadığı illərin yekunu deyil, həm də müəllimlik ləyaqətinin, milli tarixçiliyin, fəal deputatlıq nümunəsinin və əsl ziyalılığın bir insan həyatında ahəngdar surətdə mənəvi dəyərə çevrilməsidir.
İnsan ömrünün həqiqi dəyəri yalnız təqvimdə sıralanan illərlə ölçülmür. Ömrün sanbalı onun hansı mənaya çevrilməsində, hansı amal uğrunda yaşamasında, cəmiyyətə nə verməsində, insanların qəlbində və yaddaşında hansı iz qoymasında əksini tapır. Elə ömürlər var ki, onlar sadəcə yaşanmış həyat deyil, həm də bir məktəb, bir örnək, bir mənəvi irs təsiri bağışlayır. Fəzail İbrahimli 75 illik ömrünü məhz belə yaşayıb. Bu yolda elm də, müəllimlik də, milli düşüncə də, vətəndaş məsuliyyəti də, dövlətə və xalqa sədaqətlə xidmət də var. Bu yolun hər mərhələsində bir insanın yalnız öz taleyini deyil, həm də yaşadığı dövr və cəmiyyət qarşısında mənəvi borcunu necə dərk etməsini görmək mümkündür.
Fəzail İbrahimli təkcə ictimai-siyasi fəaliyyəti ilə tanınan bir şəxsiyyət deyil. O, hər şeydən əvvəl, müəllim adını uca tutan, biliyi mənəvi sərvətə, düşüncəni cəmiyyət üçün faydaya çevirən bir ziyalıdır. Müəllimlik onun həyatında, sadəcə, bir peşə, bir fəaliyyət sahəsi olmayıb, mənəvi varlığının ayrılmaz hissəsinə çevrilib. Əsl müəllim həm də düşüncə formalaşdıran, xarakter yetişdirən, cəmiyyətə istiqamət verən, nəsillər arasında mənəvi körpü yaradan şəxsdir. Fəzail İbrahimlinin ömür yoluna bu prizmadan baxdıqda aydın görünür ki, o, müəllim adının yalnız daşıyıcısı olmayıb, həm də onu öz fəaliyyəti, davranışı, nitqi, mövqeyi ilə doğruldan insanlardan olub.
Onun haqqında danışarkən müəllim ləyaqəti anlayışı xüsusi olaraq vurğulanmalıdır. O, sözü ilə, düşüncə tərzi ilə, insanlara münasibəti ilə, elmi yanaşması ilə müəllim adının daşıdığı mənəvi ağırlığı qoruyub. Buna görə də onun adı çəkiləndə təkcə siyasi fəaliyyət yada düşmür; onunla yanaşı, müəllim əxlaqı, ziyalı təmkini, düşüncə mədəniyyəti və mənəvi sanbal da xatırlanır.
Fəzail müəllimin həyat yolunda milli tarixçiliyin xüsusi və əvəzsiz yeri var. Tarix yalnız keçmişin hadisələrini sadalamaq deyil, xalqın yaddaşını qorumaq, milli kimliyin köklərini yaşatmaq, bu günün və sabahın düşüncə əsaslarını möhkəmləndirməkdir. Tarixə bağlılıq, əslində, millətin özünüdərkidir. Fəzail İbrahimli də tarixə məhz bu dərinliklə yanaşan, onu quru faktların düzümü kimi deyil, xalqın taleyinin, dövlətçilik iradəsinin, milli mənəviyyatın aynası kimi dərk edən simalardandır.
Tarixçi alimin dünənə baxışında yalnız keçmişi anlamaq yox, həm də milli yaddaşı diri saxlamaq, cəmiyyətə tarixi şüur aşılamaq, köklərə bağlılığı qorumaq missiyası dayanır. Bu baxımdan, o, milli tarixçi kimi təkcə elmi fikir sahəsində deyil, həm də ictimai şüurun formalaşmasında özünəməxsus yer tutan şəxsiyyətlərdəndir.
Milli tarixçi olmaq, sadəcə, tarix elmini bilmək demək deyil. Bu, həm də zamanın axarında millətin yaddaşını qorumağı bacarmaq, keçmişi bu günün məsuliyyəti ilə bağlamaq, tarixin dərslərini cəmiyyət üçün mənəvi istiqamətə çevirmək deməkdir. Fəzail İbrahimlinin fəaliyyətində bu keyfiyyətlər aydın görünür. O, tarixə elmi səliqə ilə yanaşan alim olmaqla yanaşı, onu milli təfəkkürün mühüm dayaqlarından biri kimi dəyərləndirən ziyalı mövqeyi sərgiləyib.
Fəzail İbrahimlinin ictimai-siyasi fəaliyyəti də onun şəxsiyyətini tamamlayan mühüm istiqamətlərdən biridir. O, ictimai həyatın müxtəlif məqamlarında hər zaman fəallığı, prinsipiallığı və aydın mövqeyi ilə seçilib. Fəal deputat olmaq, hər şeydən əvvəl, dövlət, xalq və cəmiyyət üçün əhəmiyyətli məsələlərə biganə qalmamaq, zamanın çağırışlarına münasibət bildirmək, milli maraqları qətiyyətlə müdafiə etmək, sözün məsuliyyətini dərk edərək danışmaq deməkdir. Fəzail İbrahimli məhz belə bir ictimai-siyasi obraz formalaşdırıb.
Bu fəaliyyətin əsas özəlliyi ondadır ki, burada vəzifə ambisiyası deyil, mövqe aydınlığı, vətəndaş məsuliyyəti və dövlətə xidmət niyyəti daha qabarıq hiss olunur. Cəmiyyətin müxtəlif məsələlərinə münasibətdə nümayiş etdirdiyi həssaslıq, ictimai proseslərə laqeyd qalmaması, milli dəyərlərə bağlı mövqeyi onun fəal deputat kimi tanınmasını şərtləndirən əsas cəhətlərdəndir.
Əsl ziyalı yaşadığı dövrün tələblərini dərk edən, amma köklərindən qopmayan, cəmiyyətin ağrılarını duyan, xalqın taleyinə biganə qalmayan, şəxsi maraqlarını ümumi mənəvi borcdan üstün tutmayan şəxsdir. Fəzail İbrahimlinin həyat yolu bu anlayışların canlı təcəssümü kimi görünür. Onun şəxsiyyətində alim təfəkkürü, müəllim nəcibliyi, ziyalı mədəniyyəti və ictimai xadim məsuliyyəti bir ahəng içində birləşir. Məhz buna görə də onun adı çəkiləndə insan təkcə bir elm adamını, bir siyasətçini və ya bir müəllimi xatırlamır; eyni zamanda, bu xüsusiyyətlərin bütöv vəhdətinə çevrilmiş bir ziyalı obrazını görür.
Fəzail İbrahimlinin həyatının mühüm cəhətlərindən biri də ondadır ki, bu ömür yolu zəhmətin, ardıcıllığın, təmkinin, elmi axtarışın, mənəvi möhkəmliyin və ictimai məsuliyyətin nəticəsidir. Belə ömürlər asan formalaşmır. Belə həyat yolları illər boyu qazanılmış təcrübənin, düşüncə zəhmətinin, daxili intizamın və mənəvi sədaqətin bəhrəsi olur. Onun keçdiyi yol göstərir ki, əsl nüfuz və əsl hörmət səs-küylə deyil, xidmətlə qazanılır.
Bu baxımdan Fəzail İbrahimlinin 75 illik ömrü yalnız bir insanın yaşadığı illərin yekunu deyil, həm də müəllimlik ləyaqətinin, milli tarixçiliyin, fəal deputatlıq nümunəsinin və əsl ziyalılığın bir ömürdə qovuşduğu mənəvi salnamədir. Bu salnamədə insanın cəmiyyət qarşısında daşıdığı məsuliyyət aydın görünür. Bu salnamədə biliyin necə dəyərə, sözün necə mövqeyə, mövqenin necə etimada çevrildiyini müşahidə etmək mümkündür. Bu baxımdan onun yubileyi mənalı bir ömrün cəmiyyət tərəfindən ehtiramla dəyərləndirilməsidir.
Belə yubileylər həm də bir ömür yoluna dönüb baxmaq, o yolun cəmiyyət üçün ifadə etdiyi mənanı bir daha dərk etmək fürsətidir. Fəzail İbrahimlinin ömür yolu göstərir ki, insanın böyüklüyü yalnız tutduğu mövqedə deyil, həmin mövqeyə hansı əxlaqla, hansı düşüncə ilə, hansı mənəvi təməl üzərində gəlib çatmasındadır.
Fəzail İbrahimlinin 75 illik yubileyi münasibətilə ona möhkəm cansağlığı, uzun ömür, mənalı və məhsuldar həyatının davamını arzulamaq ən səmimi diləklərdən biridir. Onun keçdiyi yol bundan sonra da müəllim ləyaqətinin, milli tarixə bağlılığın, fəal ictimai mövqenin və əsl ziyalılığın örnəyi kimi davam edəcək.
Nəsimi ŞƏRƏFXANLI
