Bizi Telegram-da da izləyə bilərsiniz:@xqazeti
NASA-nın "Chandra" kosmik rentgen rəsədxanası Süd Yolu qalaktikasının mərkəzində, Yerdən 26 min işıq ili uzaqlıqda yerləşən "Oxatan A*" (Sgr A*) ifrat kütləli qara dəliyinin bilavasitə yaxınlığında qədim ifrat yeni (supernova) ulduzunun qalıqlarını aşkarlayıb. Tədqiqatçıların hesablamalarına görə, bu qalıqları yaradan ulduz təxminən 1700 il əvvəl partlayıb. Əgər bu kəşf rəsmən təsdiqlənərsə, sözügedən obyekt qalaktikamızın mərkəzi qara dəliyinə indiyədək tapılmış ən yaxın ifrat yeni ulduz qalığı kimi tarixə düşəcək.
"Chandra" və "XMM-Newton" kosmik rəsədxanaları vasitəsilə güclü radioşüalanma mənbəyi olan "Oxatan C" (Sgr C) zonasında parlaq rentgen "laxtası" qeydə alınıb. Spektral analizlər kosmosa atılmış bu ulduz maddəsinin saatda 3,2 milyon kilometr kimi heyrətamiz bir sürətlə genişləndiyini göstərir. Astronomiyada bu cür partlayışlar bərk səthli planetlərin formalaşması və həyatın yaranması üçün zəruri olan ağır kimyəvi elementlərin kainata yayılmasında fundamental rol oynayır.
Alimlər obyektin yüz faiz ifrat yeni ulduz qalığı olduğunu iddia etməkdə hələlik ehtiyatlı davranırlar, çünki ərazidə partlayışdan sonra qalan ağır elementlərin yüksək sıxlığı müşahidə olunmayıb. Bunun səbəbi maddənin artıq kosmik tozla qarışması və ya şüalanmanın gənc ulduz topalarından qaynaqlanması ola bilər. Lakin tədqiqatçılar ikinci versiyanı az递ehtimal sayırlar; çünki obyektin rentgen şüalanması adi gənc ulduz qruplarından 10 dəfə güclüdür. Hazırda ən real elmi izah – 1700 il əvvəl düz qara dəliyin astanasında baş vermiş möhtəşəm ulduz partlayışıdır.
Hazırladı:
Arzu ƏLİYEVA
XQ
