ABŞ hər il artan büdcə kəsirini maliyyələşdirmək üçün daha çox həcmdə xəzinə istiqrazları yerləşdirməyə məcbur qalır. Bu borc alətləri həm daxili, həm də xarici investorlar tərəfindən alınır. Hazırda ABŞ xəzinə istiqrazlarının xarici sahiblərinin əlində ümumi borcun rekord həcmdə - 9,4 trilyon dolları cəmlənib. Ümumilikdə Avropa ölkələri xarici mülkiyyətdə olan Amerika dövlət borcunun təxminən 40%-nə nəzarət edir.
ABŞ Maliyyə Nazirliyinin məlumatları əsasında tərtib edilmiş infoqrafika Amerika borcunun hansı ölkələrin portfelində toplandığını aydın şəkildə göstərir. Xarici investorlar arasında ABŞ xəzinə istiqrazlarının ən böyük sahibi Yaponiyadır - Tokio Vaşinqtonun 1,2 trilyon dollarlıq borcuna malikdir.
2019-cu ildə Yaponiya bu göstərici üzrə Çini geridə qoyaraq liderliyə yüksəlib. Bu, 10 il əvvəlki mənzərədən kəskin fərqlənir: həmin dövrdə Çin ABŞ-ın təxminən 1,3 trilyon dollarlıq borcunu saxlayırdı. Sonrakı illərdə Pekinin portfelindəki Amerika istiqrazlarının həcmi təxminən iki dəfə azalıb. Eyni dövrdə Yaponiyanın yatırımları daha məhdud artım nümayiş etdirərək təxminən 61 milyard dollar yüksəlib.
İkinci yerdə 888,5 milyard dollarlıq portfellə Böyük Britaniya qərarlaşıb. Son 12 ay ərzində Londonun ABŞ borcuna yatırımları ikirəqəmli artım tempi göstərib. Bu tendensiya Belçika, Fransa və Norveç də daxil olmaqla bir sıra digər Avropa ölkələri üçün də xarakterikdir.
Bunun fonunda BRICS ölkələri əks istiqamətdə hərəkət edib. Braziliyanın ABŞ istiqrazlarındakı payı 27% azalaraq Hindistanın (–20%) və Çinin (–11%) azalmalarını da geridə qoyub. Paralel olaraq, 2025-ci ilin sonuna doğru qlobal mərkəzi bank ehtiyatlarında qızılın payı ilk dəfə 1996-cı ildən bəri ABŞ xəzinə istiqrazlarının payını üstələyib.
ABŞ dövlət istiqrazlarına tələbat çoxsaylı və mürəkkəb iqtisadi amillərdən asılı olsa da, 2025-ci il qlobal maliyyə sistemində artan strateji ayrışmanı açıq şəkildə üzə çıxarıb. ABŞ-ın ənənəvi müttəfiqləri öz maliyyə bağlılıqlarını qorumağa və gücləndirməyə davam edərkən, digər dövlətlər ehtiyatların şaxələndirilməsini sürətləndirir. Bu proses getdikcə daha çox iqtisadi rasionallıqdan deyil, geosiyasi hesablamalardan qaynaqlanan qərarların ön plana çıxdığını göstərir.
S.ELAY
XQ
